ideeën over de grens

Het komt echt wel goed met Europa en de immigranten. Het kan alleen wel 500 jaar duren.

"Als een man zijn bajonet in iets papperigs steekt, blijft hij doordrukken. Stuit hij op staal, dan trekt hij terug." Nikita Chroestsjov citeerde deze uitspraak van Lenin meer dan eens toen hij het Westen op de proef stelde in Berlijn.

Nu is het Poetin, meent Brendan Simms (states- man.com), die zijn bajonet uitsteekt en telkens in een papperige brij terechtkomt. De historicus, gespecialiseerd in Europa's (gebrekkige) buitenlandbeleid, meent dat het daarom niet bij de annexatie van de Krim blijft. De boosdoener is in zijn ogen Duitsland, dat door zijn handel met Rusland en energieafhankelijkheid wars is van enige confrontatie.

Frau Merkel, zo merkt Simms op, zei dat Poetin in een andere wereld leeft; de treurige waarheid is dat Poetin in de wereld van de harde macht woont, terwijl Merkel in een alternatief EU-wereldje leeft met normen en waarden die daarbuiten niet gelden. Simms ziet in de crisis ook een kans: "De geschiedenis toont dat geslaagde unies vaak tot stand komen door een ernstige dreiging van buiten. Zo ontstonden de Verenigde Staten, omdat onderlinge verdeeldheid ze terug dreigde te drijven in handen van de Britten."

Als het aan Simms ligt moet Europa nu kiezen voor een sterke unie die letterlijk en figuurlijk duidelijke grenzen stelt en Poetin zijn plaats wijst.

Niets helpt zo goed om saamhorigheid te creëren als een gemeenschappelijke vijand, schreef Umberto Eco in zijn bundeltje 'Het creëren van de vijand'. Die behoefte aan een vijandsbeeld is niet voorbehouden aan rechtse nationalisten. Ook mensen met nobele doelen creëren maar wat graag een vijand, vaak in abstractere vorm, bijvoorbeeld in hun strijd tegen milieuvervuiling of honger. Het is van alle tijden en civilisaties, zegt Eco in een interview met Alexis Liebaert in het Franse Marianne (marianne.net). En het is actueel, zoals de angst dat de Europese cultuur wordt bedreigd door de toestroom van immigranten.

Eco gelooft in fusion: "Toen de noordelijke 'barbaren' het Romeinse rijk binnenvielen, ontstond een nieuwe samenleving die dichter bij de Latijnse dan bij de Germaanse lag. Als de Europeanen bereid zijn de immigranten te aanvaarden en deze op hun beurt in staat zijn zich in die nieuwe gemeenschap te mengen, ontstaat er gewoon een nieuwe Europese identiteit." Het vergt wel geduld: met die 'barbaren' en de Romeinen duurde het vijfhonderd jaar.

"Het probleem van John Kerry - en van al zijn voorgangers - is dat hij logisch denkt." Zo verklaart de Israëlische journalist Ben Caspit (almonitor.com) de zoveelste mislukte bemiddeling tussen Israëliërs en Palestijnen. Kerry's logica is die van een kosmopolitische Amerikaan - logische logica. Alleen is dit soort logica schaars in het Midden-Oosten. "Als Kerry met elk apart om de tafel zit, wordt hij helemaal enthousiast. Israëls premier Netanjahoe verklaart binnenskamers hoe hij bereid is de pijnlijke prijs voor vrede te betalen, enzovoort. Mahmoed Abbas, de Palestijnse leider, doet precies hetzelfde. Maar zodra het op handelen aankomt of het doen van concessies, valt de hele zaak in duigen."

Caspit heeft nog een waarschuwing: de laatste keer dat de onderhandelingen zo afliepen, in Camp David in 2000, brak de tweede intifada uit, met als gevolg 1100 Israëlische en 4000 Palestijnse doden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden