ideeën over de grens

De Europeanen plegen zelfmoord. Houellebecq zegt het.

Onderzoekers die in Japan religie bestuderen, stuiten op tegenspraken die een wetenschapper horendol zouden maken. Bij een grootschalig internationaal onderzoek (World Values Survey) kwam Japan in 2014 uit de bus als (bijna) het minst religieuze land ter wereld. 87 procent van de Japanners zegt niet tot een religieuze organisatie te behoren, slechts 21 procent beschouwt zich als religieus. Maar bij de Japanse overheid staat 72 procent te boek als shintoïst, 68 procent als boeddhist en 2 procent als christen - liefst 142 procent van de bevolking is religieus!

Dat krijg je als je met een westerse bril kijkt, betoogt antropoloog Christopher Kavanagh - die zijn Japanse vrouw trouwde in zowel een christelijke kerk als in een shinto-tempel. Voor Japanners, schrijft hij op Aeon.com, is shoppen zo'n beetje de kern van de religieuze beleving. 'Lid' word je alleen van een sekte. Het gaat hun niet om het hiernamaals, maar om voorspoed, en die bevorder je, zo denken velen, met rituele handelingen - nu ja misschien dan, en helpt het niet dan is het toch een mooie traditie, en gezellig ook.

Als ons idee van religie, gevormd door christendom, jodendom en islam, zo anders is, betekent dat hele begrip religie dan nog wel iets? Nee, schaf dat containerbegrip maar af, menen sommigen. Maar Kavanagh vindt dat we er toch maar aan moeten vasthouden: we hebben niks beters.

Stel je voor. Een man staat bij zonsopgang in plastic kleding met duizenden anderen in de rij in een barak, en ondergaat een donderpreek van de chef wegens slordigheden niet-gehaalde productiequota. Daarna gaat hij aan het werk: hij doet water in het reservoir van een strijkijzer, houdt zijn vinger voor het tuutje, drukt op het knopje. Vinger nat: goedgekeurd, volgende strijkbout. Enzovoort, tien uur per dag, voor een hongerloon, ver van zijn woonplaats en gezin.

En nu, schrijft columnist Jake van der Kamp in de South China Morning Post, stelt u zich voor: tientallen miljoenen Amerikanen die dat doen. Onmogelijk, ja. Wat daarentegen makkelijk is: de tientallen miljoenen Amerikanen voor je te zien in shopping malls, die spullen kopen als een scherp geprijsde strijkbout. Zie dat voor je, schrijft Van der Kamp, steeds als Trump zijn standaardtirade houdt over Chinezen die 'onze banen' inpikken en 'onze spullen' produceren.

Europa pleegt zelfmoord, betoogde de Franse schrijver Michel Houellebecq deze week bij de uitreiking van de Frank Schirrmacherprijs. In zijn dankwoord, vertaald in de Neue Zürcher Zeitung, trekt Houellebecq een parallel tussen de verschrikkingen van de Franse Revolutie en die van het jihadisme: "Naast de Franse revolutionairen lijken de mensen van Islamitische Staat bijna geciviliseerd." Om onverklaarbare redenen hield het Franse bloedvergieten plotsklaps op. Wellicht zal IS net zo abrupt uitdoven, maar voorlopig nog lang niet, meent Houellebecq. Europeanen zijn afgestompt - door de bevoogdende staat, een vorm van despotisme waartegen De Tocqueville al waarschuwde.

En Europa is bezig de prostitutie af te schaffen. "Zonder de prostitutie, die als correctie op het huwelijk dient, zal het huwelijk ten onder gaan, en met haar het gezin en de hele maatschappij", meent de schrijver. "De prostitutie afschaffen is zelfmoord", want moslims hebben de demografie aan hun kant. Zegt Houellebecq. Echt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden