ideeën over de grens

Mini-rebellie over het kaddisj voor Peres

In de Washington Post vertelde Donald Trump deze zomer dat hij nooit veel hoeft te lezen om de juiste besluiten te nemen. Hij doet dat 'met weinig kennis naast de kennis die ik al heb en op basis van gezond verstand'. Hoewel volgens de Christian Science Monitor Trumps anti-intellectualisme nieuwe hoogten bereikt, is het schermen met hun boerenverstand niet nieuw voor Republikeinse voormannen. Bekend is de redevoering van George W. Bush op elite-universiteit Yale: "Goed gedaan, zeg ik tegen degenen die met vlag en wimpel zijn geslaagd. En tegen de 6-minners zeg ik : ook jullie kunnen president worden."

Trump, zo schrijft de CSM op zijn site, heeft in zoverre gelijk dat de experts er regelmatig naast zitten, ze stonden zelfs aan de wieg van de financiële crash in 2008. Hij spreekt zo misschien delen aan van de 60 procent Amerikanen die geen hogere opleiding genoten, en hij speelt in op het toenemend wantrouwen jegens de Washingtonse elite en instellingen. De Christian Science Monitor sluit dan ook niet uit dat een meerderheid opteert voor een opschudden van Washington, met ongewisse gevolgen.

Het is te zien in die scene uit de film over de IJzeren Dame: Margaret Thatcher (Meryl Streep) krijgt les in het 'moduleren' van haar stem. Volgens haar biograaf heeft het haar geholpen in haar carrière. Bekend was al dat mannen met lage stemmen als aantrekkelijker en dominanter worden ervaren. Bij vrouwen is er een tweedeling. Hoge stem wordt als attractiever ervaren, lage stem als dominanter. Waarschijnlijk is daar een evolutionaire uitleg voor. Een stem, laag of hoog, is grotendeels fysiologisch bepaald, maar speelruimte is er wel. Onderzoekers van de universiteit van Miami (americanscientist.com) ontdekten dat in het algemeen kiezers leiders met een lage stem prefereren, ongeacht de sekse van de kandidaat of de kiezer. Maar die neiging was opmerkelijk genoeg nog groter onder vrouwelijke kiezers, met name bij de beoordeling van vrouwelijke kandidaten.

"Moge het kaddisj (het joodse gebed voor de doden) zoals uitgesproken tijdens de begrafenis van Shimon Peres ons wakker schudden", schrijft de liberale rabbijn Rick Jacobs in de Israëlische krant Haaretz. Onopgemerkt door alle buitenlandse notabelen vond er een mini-rebellie plaats, die meteen 'viral' ging op Facebook in Israël. Volgens de Joodse traditie dient de oudste zoon (en absoluut geen vrouw) het kaddisj te zeggen. Maar daar stonden ze ineens alle drie aan het graf, twee zonen en de dochter - tot ontsteltenis van de rabbijnen. Hun ontzetting nam slechts toe bij de slotzin "Moge God ons en heel Israël vrede brengen". Peres' dochter voegde daar luid aan toe 'en de hele mensheid'.

Die toevoeging is bij liberalere stromingen gemeengoed. Maar in Israël staat de orthodoxie niet toe dat die liberalen voet aan de grond krijgen, laat staan aan de liturgie tornen. Ook de seculiere Israëliërs volgen - bij gebrek aan scheiding van kerk en staat - gedwee de orthodoxe rituelen bij geboorte, begrafenis en huwelijk. "Mensen veranderen, Peres was daar een voorbeeld van", schrijft de rabbijn. "Peres stelde zich open voor de wereld. Te veel seculiere Israëliërs beseffen niet dat ook onze Joodse traditie kan en móet veranderen, zodat we leren ons meer verantwoordelijk en verbonden te voelen met hen die niet precies zoals wij zijn."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden