ideeën over de grens

Blanke, zwijg over slavernij, en als je geen moslim bent, maak dan geen Mohammedspotprent

"Houd op Sykes-Picot van alles de schuld te geven", luidt de oproep van Steven Cook (foreignpolicy.com). Het is zo'n wijsheid die iedereen herhaalt: de schuld van alle kwaad ligt bij het honderd jaar oude Brits-Franse Sykes-Picotverdrag dat het Midden-Oosten opdeelde in landen met 'onnatuurlijke grenzen'. Logischerwijs is de oplossing voor de huidige ellende het creëren van nieuwe landsgrenzen die wel voldoen aan de verlangens van de verschillende volkeren.

Onzin, meent Cook. Sykes-Picot was nooit meer dan een schets van invloedssferen en het ontwerp dat beide diplomaten hadden uitgewerkt is nooit echt verwezenlijkt. Bovendien waren die grenzen grotendeels gebaseerd op bestaande politieke, sociale en economische scheidslijnen in de regio. (Waarbij zij opgemerkt dat de meeste grenzen in de wereld het gevolg zijn van al dan niet door geweld afgedwongen akkoorden.) De huidige conflicten in het Midden-Oosten gaan dan ook niet over de legitimiteit van de grenzen, maar over die van de heersers in die landen. De oplossing ligt dus niet in een nieuwe landkaart.

Vraag: wat is de groente die een Amerikaanse peuter het meest eet? Antwoord: patat. Uit onderzoek, zo schrijft Nicholas Kristof (nytimes.com), blijkt ook dat dagelijks bijna de helft van de peuters frisdrank drinkt, waarmee hun levenslijn richting obesitas of diabetes is uitgezet. Ander onderzoek, in West-Virginia, wijst uit dat haast een vijfde van de kinderen geboren wordt met alcohol of drugs in hun lichaam. Onze 'start' is bepalend. Het is de periode dat ons brein zich het snelst ontwikkelt (of niet), dat we vaardigheden leren die onze positie op de basisschool en de rest van ons leven bepalen. 'De eerste duizend dagen' zijn een begrip in de politiek: Wat je dan niet gedaan krijgt, lukt daarna niet meer. In de meeste gevallen geldt dat ook voor ons leven.

Al die debatten over minimumloon of gratis universiteit zijn legitiem, stelt Kristof, maar gaan voorbij aan de kern: de grootste obstakels en ongelijkheden hebben hun oorsprong in de eerste periode van ons leven. Laten we daar beginnen. "We hebben banken gered omdat ze te groot waren om te falen. Laten we kinderen helpen die te klein zijn om te falen."

Ogenschijnlijk leven we in de gouden eeuw van de vrije meningsuiting. Met ons mobieltje, Twitter, Facebook, internet - overal en altijd kunnen we onze mening verkondigen. Toch is in tal van landen de repressie de afgelopen jaren juist toegenomen, onder meer door internet onder curatele te plaatsen. Maar The Economist (economist.com) is vooral bezorgd om onze eigen 'censuur': steeds meer mensen menen dat zij het recht hebben niet te worden beledigd, dat zij ook als groep bescherming verdienen en anderen niets mogen opmerken over hun etnische, religieuze, of politieke groep. Mannen mogen niks zeggen over feminisme, blanken niet over slavernij en niet-moslims mogen zeker geen spotprenten maken over Mohammed.

Dat maakt ons ook hypocriet in onze kritiek op autoritaire regimes, het helpt die leiders hun eigen acties te rechtvaardigen. Voor The Economist is slechts minimale beperking op de vrijheid van meningsuiting gewenst (pornografie, het aanzetten tot geweld), "want de vrije meningsuiting is en blijft het fundament van alle vrijheden".

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden