ideeën over de grens

Rusland wil een 'nieuw fundament' onder de veiligheidspolitiek van Europa

"Terreur is de strategie van de zwakken. Een terrorist is als een vlieg in een porseleinkast. Wat doet de vlieg die de porseleinkast wil vernietigen? Hij zoekt een olifant, gaat in zijn oor zitten en begint te zoemen. De olifant schrikt, gaat tekeer en verwoest de porseleinkast." De vlieg-metafoor, te lezen op de Israëlische site 10tv.nana10.co.il, is van Yuval Noah Harari, een Israëlische historicus en schrijver van de bestseller 'Sapiens, kleine geschiedenis van de mensheid'.

Terroristen hebben geen kracht, stelt hij. Daarom laten ze anderen het werk voor hen opknappen. "Al-Qaida zou nooit in staat zijn geweest Saddam omver te werpen. Ze is in het oor van de Amerikaanse olifant gekropen, die sloeg woest om zich heen en de hele Midden-Oosterse porseleinkast is aan diggelen. Terreur gijzelt, de terrorist kaapt onze verbeelding. Hij doodt honderd mensen en 100 miljoen raken in paniek. Hij doet dat met goed theater. Terreur is ook theater. Dat is waarom iedereen zich het ineenstorten van de Twin Towers herinnert en niemand de aanval op het Pentagon. Die vallende torens vormen een veel sterker beeld."

De kunst van de strijd tegen terreur is volgens Harari om de juiste proporties te bewaren. "Dat moet de staat doen, maar ook de media en ieder van ons. Ik moet zelf mijn verbeeldingskracht niet laten gijzelen. De media kunnen helpen door die ware proporties te tonen. Op elk terreurslachtoffer in het Westen sterven er duizend aan overgewicht. McDonald's vormt een veel grotere bedreiging voor de gemiddelde Amerikaan dan Al-Qaida."

Harari mijdt ieder moreel oordeel. Ook een staat, een leger, kan terreur uitoefenen. "Terrorist is niet een scheldwoord, terreur is een strategie."

In een cartoon gepubliceerd op theguardian.com tilt een reusachtige Poetin een kleine Assad met zijn van bloed druipende handen op om de Syrische vlag te planten in een met schedels bezaaid landschap. De westerse leiders kijken weg.

Wat wil Poetin? Op zoek naar een antwoord gaat in dezelfde Britse krant Natalie Nougayrède te rade bij Ruslands minister van buitenlandse zaken Sergei Lavrov. Die publiceerde onlangs een artikel (terug te vinden op de site van zijn ministerie), waarin Lavrov uitvoerig ingaat op de Europese geschiedenis. Hij verwijst onder meer naar de negentiende-eeuwse Catharina de Grote, wier kanselier ooit uitriep: in Europa kan geen kanon worden afgeschoten zonder onze toestemming.

Lavrov schetst een 'paranoïde' versie van de geschiedenis, schrijft Nougayrède, waarin de West-Europeanen door de eeuwen heen hebben samengezworen om Rusland te vernederen. Volgens Nougayrède, columniste en oud-hoofdredacteur van Le Monde, is Poetins koude-oorlogachtige optreden er niet op gericht de VS in macht te evenaren, ook ligt de geopolitieke beloning niet in het Midden-Oosten, maar in Europa. "Dat is Ruslands ware historische obsessie."

Lavrov zegt het met zoveel woorden: "Alle pogingen Europa te verenigen zonder en tegen Rusland hebben onvermijdelijk tot grimmige tragedies geleid. We kunnen de aanhoudende problemen tussen Rusland en het Westen alleen oplossen door een nieuw fundament voor Europese veiligheid te scheppen."

Ziedaar Moskou's doel, meent Nougayrède: een herziening van het Euro-Atlantische pact, een herschikking waarbij Moskou aan zoveel mogelijk Europese touwtjes trekt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden