ideeën over de grens

Brexit is het gevolg van Britse identiteitscrisis

Nog geen zes dagen na de verkiezingen in 2012 bedacht Trump zijn slogan, vertelde hij onlangs in een radio-interview. Zijn eerste gedachte was Make America Great. Maar dat zou betekenen dat Amerika nooit 'great' was geweest. Door één woordje toe te voegen - again, weer - raakte Trump het buikgevoel, het gevoel van verlies, van verlangen naar het Amerika met zijn de huisjes met groene gazonnetjes, waar kinderen vrolijk uit school komen en moeder, in schort, ze verwelkomt; waarin vader na een verdienstelijke werkdag tevreden aan tafel schuift; en waarin alle buren hetzelfde zijn. In dat nostalgische plaatje komen de huisvrouwen die in de badkamer valium slikken niet voor, noch de Mexicanen die de tomaten plukken voor het avondeten. De zwarte mensen leven onzichtbaar in andere buurten, schrijft Anne Applebaum (washingtonpost.com). "We zien ook niet de naoorlogse verwoestingen in Europa en Azië, die de Amerikaanse industrie zo machtig en de VS zo dominant maakten, evenmin als de in aantocht zijnde technologische veranderingen..."


Geen wonder meent zij, dat in het huidige turbulente tijdperk velen dromen over stabiliteit, veiligheid en homogeniteit, zelfs raszuiverheid. "Sterker nog, de wens van die 'echte Amerikanen' om de klok terug te draaien heeft Trump het presidentschap opgeleverd."


Tegelijkertijd is het zeer wel mogelijk, schrijft Applebaum, dat Trumps America First de geschiedenis ingaat als het kantelpunt, het moment waarop de Amerikaanse invloed, gebaseerd op ideeën en moraal, alsook economische en militaire macht, zijn steile neergang inzet. Voor de mensen die in Trump geloven maakt dat geen zier uit.


In het radio-interview vertelde Trump ook dat hij zijn verkiezingsslogan voor 2020 al weet: Keep America Great. Of hij die kan patenteren, zoals hij meestal met zijn bedenksels doet, is de vraag, schrijft huffingtonpost.com. Het is namelijk al de ondertitel van het verleden jaar uitgekomen derde deel van 'The Purge', een horrorfilm (met Frank Grillo) over een toekomstig Amerika vol angst en geweld.


Brexit was ook een 'eigen land eerst'. Maar om andere redenen dan de meeste mensen denken, schrijft Nicholas Boyle op theneweuropean.co.uk. Engeland vindt zichzelf gewoon te bijzonder om een teamspeler te zijn. In zijn analyse lopen de scheidslijnen niet tussen de 'achtergestelde' plattelanders (pro-Brexit) en de stedelingen die profiteren van de globalisering (anti-Brexit), maar tussen Engeland enerzijds en andere delen van het Koninkrijk, Schotland en Noord-Ierland, anderzijds. "Brexit is het gevolg van een Engelse identiteitscrisis. De Engelsen hebben het verlies van hun imperium nooit kunnen verkroppen", aldus Boyle, die eerder de pro-Brexitkiezers 'aangeschoten hufters' heeft genoemd.


Drie eeuwen lang zijn Engelands bestuursvormen, kerk, universiteiten, BBC, literatuur en keuken gevormd door de behoeften van het Britse rijk. "De teloorgang van het imperium was een traumatische klap voor de Engelse ziel." Engeland heeft, stelt hij, nog niet leren leven met het feit dat het niet boven andere Europese landen verheven, maar een van hen is. "Waarom kunnen we ons daar niet bij neerleggen en ons tuintje cultiveren, in plaats van onszelf belachelijk te maken, net als kleine Vladimir die fanatiek aan zijn biceps werkt in het hoekje van de gymzaal?"

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden