ideeën over de grens

Laat werknemers de baas hun ongezouten advies toeschreeuwen

Niks geen G7, G8 of G20. We leven in het stuurloze G-Nul tijdperk, met China in opkomst, het Midden-Oosten in beroering en een Europa dat zich opnieuw moet uitvinden. Ian Bremmer, bedenker van het begrip doelt met G-Nul op het huidige gebrek aan leiderschap in de wereld. Oorzaak zijn volgens hem niet alleen de veranderende machtsverhoudingen, maar ook het gebrek aan overeenstemming over de spelregels en de wens van kiezers in de ontwikkelde landen dat hun leiders zich toeleggen op binnenlandse problemen (newstatesman.com). Hij schreef er een boek over: 'Elk land voor zich. Winners en verliezers in een G-Nul wereld'. Het bewijs wordt volgens Bremmer geleverd in de economische crisis, waarin geen G-zoveel uitkomst brengt.

Leiders houden van de topontmoetingen, het poseren op het wereldtoneel en het eventjes ontsnappen aan de zorgen thuis, meent Bremmer. "Maar de nieuwe wereldorde zal zich in dit G-Nul tijdperk van instabiliteit ver van de camera's vormen. Zij zal het resultaat zijn van besluiten van individuele staten die pogen de nieuwe schokken op te vangen met behulp van nieuwe bondgenootschappen."

'De onwillige hegemoon', luidt de kop van The Economist-bijlage over de Duitse tegenzin om de leidersrol op zich te nemen. Duitsland, in 1999 door hetzelfde blad nog betiteld als 'de zieke man van Europa', is nu economisch verreweg zijn sterkste speler, met Merkel als belangrijkste leider. "In Peking of Washington is de vraag 'waar gaat Europa naar toe?' synoniem voor 'wat wil Merkel?'"

Henry Kissinger noemde Duitsland ooit te groot voor Europa en te klein voor de wereld. Maar Duitsland is ook om historische redenen onwillig en bevreesd. De pogingen een rol op dat wereldtoneel te vervullen liepen rampzalig af. Duitsland was ook eeuwenlang een verzameling van mini-staatjes. Het heeft geen traditie van strategisch denken. "Zijn eigenbeeld is dat van een veredeld Zwitserland: economisch succesrijk, maar politiek bescheiden." En wat Europa betreft: "De Duitsers zijn gewend aan federalisme."

Maar al te vaak blijven de bazen het kunstje doen waarin ze altijd al het beste waren. Lang niet altijd past dat bij hun nieuwe baan. Het behoort tot de euvels van de leidinggevenden, aldus Schumpeter (economist.com). Voorbeelden? Barack Obama, die nog altijd zijn heil zoekt in zijn retorische gaven in plaats van zich toe te leggen op het politieke handwerk. Of François Hollande die hardnekkig Meneer Normaal wil blijven spelen en zich daarmee te klein maakt voor zijn ambt.

Het verschijnsel kan ook - deels - de financiële crisis verklaren. Beurshandelaren die het best waren in risico's nemen klommen op tot managers en bleven, in plaats van voorzichtig te managen, te veel risico nemen. Dat het slecht gesteld staat met het horen van (of luisteren naar) kritiek uit de naaste omgeving weten we al sinds Julius Ceasar en zijn Brutus. Bazen overschatten vaak hun populariteit onder hun ondergeschikten en verliezen gaandeweg hun gave om te ontdekken of mensen ze naar de mond praten. De baas van Intel heeft een manier bedacht om de leidinggevenden in zijn bedrijf letterlijk met hun neus op de waarheid te drukken: de werknemers moeten voor hun baas gaan staan en hem hun eerlijke advies toeschreeuwen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden