ideeën over de grens

Propaganda is al geslaagd als het publiek afhaakt

Vanwaar toch die verbazing in het Westen over Ruslands 'hybride' strijdmethodes? Verbazing over groene mannetjes in Oost-Oekraïne en op de Krim. Verbazing dat het Kremlin ontkent dat het Russische soldaten zijn. Verbazing dat president Poetin het later doodleuk toegeeft. Verbazing dat het Kremlin met knullige manipulaties ontkent dat diezelfde militairen de MH17 hebben neergehaald.

Verbazingwekkend is toch vooral die verbazing daarover, betoogt Keir Giles in een rapport dat de Britse invloedrijke denktank Chatham House deze week heeft gepubliceerd. Er is niets nieuws onder de zon. Verrassingstactieken waren beproefd onderdeel van een rijke Sovjettraditie, zoals eerder vertoond in onder meer Praag (1968) en Kabul (1979) en in het post-Sovjettijdperk in Pristina, Kosovo (1999) - en toegegeven: de CIA kan er ook wat van.

Tot de 'hybride' krijgsvoering behoort ook verwarring stichten met desinformatie. Het werk van Russische trols en programmeurs die op sociale media massa's kul verspreiden, is goed gedocumenteerd. Welke naïeve domoor trapt daar nog in? Nou, de Amerikaanse ambassadeur in Moskou, Michael McFaul, klaagde vorig jaar over al die tweets 'die hetzelfde zeggen, alsof die ergens gecoördineerd worden'.

Verwarring zaaien ook Russische nieuwszenders en -sites voor buitenlands publiek als RT (voorheen Russia Today), Sputnik en Russia Behind the Headlines. Overtuigen hoeft niet, als het publiek maar meekrijgt dat over feiten en gebeurtenissen verschillende verhalen de ronde doen, dat je moeilijk alles kunt uitzoeken, dat alleen naïevelingen geloven in betrouwbare informatie. Een onzeker, murw publiek kweken is óók een oogmerk van propaganda.

Een ware propagandaoorlog woedt rond Nadezjda Savtsjenko, de Oekraïense pilote annex militante die dinsdag in Rusland werd veroordeeld tot 22 jaar gevangenisstraf wegens - ja, wegens wat precies? 'Het Savtsjenko-vonnis maakt van daders slachtoffers', kopt de Süddeutsche Zeitung boven haar commentaar. Savtsjenko werd in 2014 gepakt door pro-Russische rebellen, en raakte in Russische gevangenschap. Ze zou aan de Oekraïense vrijwilligersmilitie waartoe ze behoorde de plek van een wegversperring van pro-Russische rebellen hebben doorgegeven. Bij een beschieting van die wegversperring werden twee Russische journalisten gedood. De Russische rechtbank acht Savtsjenko schuldig aan moord - die ze hoe dan ook niet in Rusland maar in Oekraine heeft begaan - en weigerde ontlastend bewijsmateriaal waaruit zou blijken dat de granaat die de Russen doodde viel toen de rebellen haar al vasthielden. Waartoe dient dit proces, dat volgens Amnesty International en westerse politici volstrekt oneerlijk verliep? "Het moet de rollen van daders en slachtoffers omkeren: Oekraïense nationaliste doodde weerloze Russische journalisten", aldus de Süddeutsche.

Nee, juist het Westen misbruikt de zaak voor propaganda, betoogt John Laughland, directeur van de pro-Russische denktank Institute of Democracy and Cooperation, in een interview op de al even pro-Russische site RT. Dat Westen voert talloze processen over internationale misdrijven, en die rechtszaken rammelen aan alle kanten (u begrijpt: Laughland doelt op Karadzic en co). "Maar nu zo'n vervolging plaatsvindt in een land dat ze niet mogen, gooien ze opeens een boek met rechtsregels naar Rusland."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden