ideeën over de grens

De kakkerlak is een slecht bestudeerde mensensoort

Duitsland moet zijn leiderschap in de Europese Unie opeisen, schrijft Jan Techau op carnegieeurope.eu. In de dagen van Kohl was het Duitse Europabeleid gebaseerd op drie pijlers: 1) bevorder de integratie, 2) wees daarvoor net een beetje inschikkelijker en guller met geld dan anderen, 3) probeer de angsten en zorgen van de buren weg te nemen. Die politiek legde Duitsland geen windeieren. Tegenwoordig torent het land ver uit boven de andere lidstaten. Terwijl Europa van Duitsland antwoord verwacht op de vraag waar het heen moet met de Unie, ontbeert Berlijn daarover zelf een helder idee. Tijd om die drie pijlers weer recht en stevig overeind te zetten, betoogt Techau, die directeur is van deze pro-Europese denktank. Duitsland moet vooral het voortouw nemen op buitenlands politiek terrein, en zijn schroom van zich afwerpen om de militaire slagkracht te vergroten.

Op dezelfde site leggen Techau en drie medeauteurs omstandig uit waarom een sterke Europese buitenlandse politiek zo gewenst is. "De EU werd gebouwd als een vredesproject van zijn leden, maar nu hangt de Europese vrede af van ontwikkelingen buiten Europa. Europeanen moeten bereid zijn de liberale wereldorde uit te breiden."

De liberale wereldorde uitbreiden - dat was ook de drijfveer van de Amerikaanse neoconservatieven. Deze voorvechters van een, zeg maar assertief Amerikaans beleid hadden vanaf de jaren negentig veel politieke invloed in Washington, tot de verkiezing van Barack Obama (2009) hen een toontje lager deed zingen. Maar tegen wil en dank van juist Obama hebben de neocons weer de wind in de zeilen gekregen, betoogt Jacob Heilbrunn op nationalinterest.org. De VS hebben zich onder Obama teruggetrokken uit het Midden-Oosten, Azië en Europa, en al doende hun bondgenoten van zich vervreemd en hun vijanden versterkt, is ongeveer wat zij en hun Republikeinse geestverwanten in het Congres betogen. Amerika trekt zich terug, en dat is gevaarlijk. Maar het probleem met Obama, meent Heilbrunn, is niet zozeer dat hij zich te weinig bemoeit met de buitenwereld. Hij heeft te veel op een inconsistente en ineffectieve wijze geïntervenieerd, dat is het probleem. Hij trok een rode lijn in Syrië die nergens meer te vinden was, en idem rond de omstreden Senkaku-eilanden in Azië. Jawel, Obama faalt in het Midden-Oosten, vindt Heilbrunn. Maar vergeet niet dat de neocons de puinhoop in Irak en Syrië hebben veroorzaakt, met hun optimisme over wat een beetje ingrijpen vermag.

Untermenschen, kakkerlakken, beesten - de mens dehumaniseert zijn tegenstander, sinds mensenheugenis en overal, van het antieke Egypte tot Mao's China. Zelfs wie erin trapt, snapt eigenlijk best dat de gedehumaniseerden wel mensen zijn, maar van een mindere soort, een buitencategorie die niet dezelfde morele consideraties verdient als de categorie mens. Maar hoe het precies werkt, is nauwelijks onderwerp van gerichte studie, wetenschappelijke literatuur is schaars. Vreemd, gezien de verbreiding en de gevolgen van dit nare, menselijke trekje, schrijft David Livingstone Smith in internetmagazine Aeon. Deze ex-psychotherapeut en filosoof intrigeert het onderwerp ontmenselijking al jaren. "Er bestaat niet één onderzoekscentrum ter wereld dat de oorzaken en verschijningsvormen bestudeert." Hoogste tijd voor interdisciplinaire wetenschappelijke bestudering.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden