ideeën over de grens

Buitenaardse wezentjes gooien onze overtuiging dat we bijzonder zijn overhoop

2016 was het jaar waarin Europa de Tweede Wereldoorlog vergat, het jaar waarin een gevoel van een grotere Europese identiteit, gesmeed uit de as van de oorlog, versplinterde, schrijft Thomas de Waal (carnegieeurope.eu).

Die oorlog blijft volgens hem Europa's belangrijkste historische gebeurtenis van deze tijd, maar zijn nalatenschap heeft meer en meer de vorm van een karikatuur. Hij geeft twee voorbeelden. In het Brexitdebat verdedigde de kleinzoon van Churchill het idee van Groot-Brittannië als internationaal georiënteerde Europese natie. Daartegenover stelde Nigel Farage het beeld van een Groot-Brittannië dat het in zijn eentje had opgenomen tegen de hele wereld. Farage voerde campagne voor Brexit met een poster waarin de donkergekleurde vluchtelingen via Europa kwamen oprukken. Zijn boodschap: De EU heeft ons verraden.

De Waals tweede voorbeeld is Rusland, waar de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog ook wordt gebruikt om de autoritaire agenda te propageren. Een Rusland dat zich baadt in zelfverheerlijking, is misschien niet nieuw, al heeft Poetin het nieuw leven ingeblazen. Alleen, schrijft De Waal, nu 2016 ten einde loopt is Rusland ongelukkigerwijs niet langer de uitzondering, maar deel van een trend.

China schreef al geschiedenis met zijn overgang van staatscommunisme naar staatskapitalisme. The Economist (economist.com) vraagt zich af of China nu vooroploopt met de vorming van een digitale totalitaire staat. In het sciencefiction-verhaal 'Super Sad True Love Story' van Gary Shteyngart bestaat het al: Mensen worden teruggebracht tot data, op straat staan palen die hun persoonlijke gegevens 'aflezen'. In China is al geëxperimenteerd met het kwantificeren van burgers, waarbij je punten kunt verdienen met goed gedrag. Het nobele streven is onder meer corruptie te bestrijden. Maar het Big-Brothereffect lijkt onvermijdelijk in een totalitaire staat. De overheid werkt nu aan een 'sociaal kredietstelsel'. Tegen 2020, zo citeert The Economist Chinese functionarissen, "zullen te vertrouwen personen kunnen gaan en staan waar ze willen, terwijl degenen die tekortschieten, geen stap meer kunnen zetten."

Het vinden van buitenaards leven zal voor de mensheid een angstige periode inluiden. Niet vanwege die buitenaardse wezens, maar omdat wij er ons geen raad mee weten, schrijft Nasa-onderzoeker Steve Desh (slate.com). Het vinden van buitenaards leven is volgens hem slechts een kwestie van tijd. Maar hij vreest voor een scenario als in de film 'Arrival', waarin de aarde bezoek krijgt van buitenaardse wezens die de mensheid juist willen helpen. De paranoia slaat toe en de interne strijd brengt de wereld aan de rand van de afgrond (in de film komt het natuurlijk weer goed).

"Mensen hebben een sterk instinct om zich niet te laten hinderen door nieuwe informatie", stelt Desh. "Sommige ontdekkingen dwingen ons opnieuw te denken over wie we zijn, omdat ze vraagtekens plaatsen achter verhalen die we over onszelf vertellen. Toch zijn er nog genoeg mensen die betwisten dat we niet het centrum van het universum zijn, of weigeren te geloven dat de aarde al 4,54 miljard jaar oud is. Het vinden van buitenaards leven, zelfs microben, zou onze overtuiging dat we bijzonder zijn, tarten. Daar zullen we nog lang over blijven ruziën."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden