ideeën over de grens

The New York Times

De alchemie in India stemt hoopvol, schrijft journalist Roger Cohen over het land met bijna een miljard hindoes, 172 miljoen moslims en tientallen miljoenen christenen. India is een land waar het idee van burgerschap belangrijker is dan dat van religie of etniciteit. Het is geen samenleving die ontvlamt door de koorts van bloed of geloof, zoals vaak in het Midden-Oosten. India weet ook de toekomst boven het verleden te plaatsen.


Te lang, schrijft Cohen, heb ik rondgelopen in delen van de wereld waar mensen uit een gevoel van nietigheid hunkeren naar een sterke leider. Autoritarisme keert terug juist nu we na de verwoestingen van de twintigste eeuw hadden geconcludeerd dat een fatsoenlijk leven vraagt om vrijheid.


Cohen eindigt met een gedicht van de Israëlische dichter Yehuda Amichai waarin een gids in Jeruzalem wijst op een Romeinse boog. "Ik zei tegen mezelf: verlossing komt alleen als de gids het vertelt. 'Zie je die boog uit de Romeinse tijd? Die is niet belangrijk, maar daarnaast, links, ietsje naar beneden zit een man die groenten en fruit voor zijn familie heeft gekocht.'" Kinderen eten fruit, geen oude stenen."

binghamtom.edu

Onvoorspelbaarheid. De meesten van ons houden er niet van, al helemaal niet als het gaat om de onvoorspelbaarheid van de nieuwe bewoner van het Witte Huis.


De socioloog Immanuel Wallerstein verplaatst zich voor Binghamton University (VS) in Trump: "Als ik, Trump, onvoorspelbaar ben, versterkt dat mijn positie, want anderen zullen mogelijk bij voorbaat tegemoetkomen aan de positie die ik volgens hen heb. Bovendien is mijn incoherentie een manier om te peilen wat mijn belangen en daarmee mijn macht het beste dient." Wallerstein twijfelt er niet aan dat voor Trump het veiligstellen van zijn eigen machtspositie op de eerste plaats komt, en daarna die van de VS. Hij is geen ideoloog, heeft en wil geen visie of langetermijnverplichting. Dat is volgens Wallerstein maar beter ook, omdat het ruimte biedt om hem te beïnvloeden, zoals nu al gebeurt. "Zijn gebrek aan visie is het enige wapen dat we hebben tegen 'Trump de krijger'. Als we hem minder onvoorspelbaar maken, zou hij minder openstaan voor verandering. Dat zou ons juist noodlottig kunnen worden... Lang leve de onvoorspelbaarheid!"

aeon.co

Na de dood is het misschien onze grootste angst: een geheugen dat ons in de steek laat. Ons geheugen is onontbeerlijk om alles en iedereen te kunnen waarnemen en plaatsen. Het werkt zelfs grotendeels onbewust, zoals het immuunsysteem dat bacteriën en virussen onthoudt en herkent. Maar het kan ons ook dwarszitten, zoals in het verhaal van Jorge Luis Borges over de man die zich na een ongeluk alles tot in de kleinste details herinnert. Hij is niet langer in staat te abstraheren. Onze capaciteiten zijn beperkt en we moeten informatie wegdoen om de radartjes niet vast te laten lopen. Friedrich Nietzsche zei het iets anders: "Gezegend zijn de vergeetachtigen: want zij komen ook over hun stommiteiten heen." Gezondheid betekent dan misschien de balans vinden tussen te veel en te weinig herinneren. Maar ook die weg staat bloot aan misleiding. Neurowetenschappers, aldus digitaal magazine Aeon, hebben onlangs ontdekt wat de filosoof David Hume al bijna drie eeuwen geleden beschreef: herinneren is een daad van herscheppen en daarom onderhevig aan vervorming en fictionaliseren: 'echte' herinneringen worden verhalen en verhalen worden herinneringen. Zoiets als nepnieuws?

Lang leve

de onvoorspelbaarheid!

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden