Ideale kandidaat heeft een smetje

Het eerste verhoor is maandag of dinsdag. Jean-Claude Trichet, baas van de Banque de France en voorbestemd om president van Centrale Europese Bank te worden, is verdachte in 'het bankschandaal van de eeuw', de affaire-Crédit Lyonnais.

Pieter van den Blink

Trichet was begin jaren negentig op het Franse ministerie van financiën verantwoordelijk voor de staatskas. In diezelfde tijd ging de bank Crédit Lyonnais bijna failliet. De bank was toen nog eigendom van de Franse staat en Trichet werd geacht toezicht te houden op het doen en laten van de bank.

Dat was bij Crédit Lyonnais (CL) destijds meer doen, dan laten. Onder leiding van Jean-Yves Haberer, nu medeverdachte van Trichet, was de bank met het logo van de leeuw bezig uit te groeien tot de grootste in de westerse wereld. Die ambitie mocht niet gehinderd worden door wetten en regels die banken verplichten een bepaald percentage van het geld dat zij beheren in kas te houden, lijkt het. CL gaf niet alleen elke franc uit die zij bezat, maar leende er nog ettelijke miljarden bij.

De positie van de bank werd hierdoor zeer riskant, maar de jaarrekeningen over 1991 en 1992 gaven een ander beeld. Een grote deelname in de Amerikaanse filmmaatschappij MGM, die andere leeuw, werd bijvoorbeeld niet als risicodragend kapitaal geboekt. Toen het belang in MGM vier jaar later in een reddingspoging werd verkocht, verloor CL daarbij echter meer dan 10 miljard franc (ruim 1,5 miljard euro).

De hamvraag van het proces dat nu in Parijs is begonnen, luidt dan ook: is de positie van de bank opzettelijk verkeerd weergegeven en zo ja, gebeurde dat met medeweten of zelfs medewerking van Trichet? Als de rechter tot die conclusie komt, zijn Trichets kansen op het presidentschap van de Europese Bank natuurlijk verkeken.

Vooralsnog heeft de Europese Unie veel aan deze man te danken. De monetaire eenwording is grotendeels zijn werk geweest, vanaf de monetaire paragrafen in het Verdrag van Maastricht die hij voor zijn rekening nam, tot aan de invoering van de euro onder zijn regie. Een benoeming in Frankfurt moet de kroon worden op zijn carrière.

Op zijn zesendertigste werd Jean-Claude Trichet benoemd tot adviseur van de minister van economische zaken en in hetzelfde jaar (1978) tot adviseur van de conservatieve president, Giscard d'Estaing. Vervolgens werd hij hoofd van de afdeling Bilaterale zaken op het ministerie van Financiën. In 1986 gaf hij leiding aan de staf van Edouard Balladur, toenmalig minister van economische zaken en een jaar later werd hij hoofd van de schatkist, de functie waarin hij toezicht moest houden op staatsbedrijven als Crédit Lyonnais.

Hij was voorzitter van de Europese Monetaire commissie vanaf 1992 tot aan zijn benoeming als gouverneur van de Banque de France in 1993. Verder was Trichet lid van de directie van het Europese monetaire instituut van 1994 tot 1998. Bij de Europese Bank heeft hij sinds vier jaar al zitting in de Gouverning Council. Wim Duisenberg noemt hem 'briljant'.

Voor Trichet persoonlijk zou het verschrikkelijk zijn als hij Duisenberg niet kan opvolgen. De Europese eenwording is zijn idee-fixe, een grote en stabiele markt is zijn ideaal. In een van de schaarse interviews die hij gaf, bij de invoering van de euromunt, kwam hij haast woorden tekort om zijn vreugde te schetsen: ,,Dit is een historisch moment. De euro is een prachtige uitnodiging om nóg ambitieuzer te worden, om ons in te zetten voor dingen die voorheen ondenkbaar waren zoals de integratie van de beurzen van Amsterdam, Brussel en Lissabon. Het volk, onze soeverein, zal zich de komende uren realiseren dat Europa werkelijk één is.”

Opmerkelijk is dat Trichet in al zijn politiek gevoelige functies zowel met rechts als met links goed heeft kunnen samenwerken. Met Giscard en Balladur evengoed als met de socialist Michel Sapin, die als minister van financiën Trichets baas was ten tijde van de affaire. Ook tegen Sapin loopt nu overigens een onderzoek. Zelf is Trichet in hart en nieren een man van de vrijemarkteconomie en verklaard tegenstander van overheidsingrijpen.

Dat zijn kwaliteiten echter door vriend en vijand erkend worden, blijkt uit de eendrachtige samenwerking in 1997 van president Chi-rac en premier Jospin, tussen wie het nochtans koude oorlog was, bij Trichets voordracht voor de hoogste post in Frankfurt. Toen, bij de oprichting van de Europese Bank, moest Trichet het afleggen tegen Duisenberg. Maar onder druk van de Fransen beloofde Duisenberg zijn ambtstermijn van acht jaar niet te zullen volmaken maar op zijn verjaardag (9 juli) in 2003 plaats te maken voor Trichet.

Ook over Trichets herbenoeming aan het hoofd van de Banque de France in 1999 waren Chirac en Jospin het snel eens, al waren zij beiden inmiddels met hem in aanvaring gekomen. ,,Het is niet de taak van de Banque de France om de regering voor te schrijven welke politiek zij moet voeren” had Chirac Trichet toegebeten tijdens de verkiezingscampagne van 1995. Jospin, die in 1997 premier werd, kreeg direct te maken met de liberale oppositie van Trichet, die geen geheim maakte van zijn onvrede met de overheidsuitgaven.

Trichet heeft nooit in het openbaar gereageerd op de aanklacht van 'het verspreiden van valse informatie en het publiceren van onvolledige jaarrekeningen'. De verwachting is dat oud-directeur Haberer van CL als zondebok de bak ingaat, en dat Trichets blazoen gezuiverd wordt. Al circuleren er twee andere namen als Franse kandidaten voor Duisenbergs opvolging (Christian Noyer en Jean Lemierre), Trichet is en blijft voor de meesten veruit de best gekwalificeerde voor die post.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden