Icoon van een generatie

Cruijff was meer dan de beste voetballer, hij was ook ambassadeur van het land

Een siddering trok door mijn lichaam, van top tot teen - en ik wist dat dat zou gaan gebeuren. Altijd heb je met professionele afstandelijkheid in de voetbalwereld gestaan, of je hebt dat in elk geval boven alles gewild, en je wist: voor één zal er een uitzondering zijn.

In de kantine van het redactiegebouw: de mededeling, de siddering - even toch wankele benen.

Kan er te veel Johan Cruijff in deze krant staan? Er zijn ongetwijfeld lezers die dat zullen vinden. David Bowie, er waren er die dat te veel vonden, toen die begin dit jaar overleed. Nu is het meer, uiteraard is het meer.

Natuurlijk kleeft aan de waarde van een persoon, de gevoelde, onvermijdelijk iets subjectiefs - en stel de absolute waarde van iemand maar eens vast, van de president van de Verenigde Staten, van de paus, van de beste voetballer die Nederland ooit voortbracht.

Johan Cruijff werd meer dan de beste voetballer die Nederland ooit voortbracht. Kijk naar dat karakteristiek smalle koppie hierboven. Het is 1971. De blik van zelfverzekerdheid, met tegelijk een zweem van dromerigheid erin. Zie de aanvoerdersband, ook dan al. De begenadigde voetballer die klaar is om te leiden, te sturen - tot ver uiteindelijk ook buiten het veld.

Uit die lefgozer, die dat in vele opzichten helemaal niet was, ontsproot de grootste ambassadeur van Nederland, verreweg de bekendste tot in alle uithoeken van de wereld. De icoon van een generatie, van een land. Van wie zeg je dat je dankbaar bent dat je hem hebt mogen zien? Van hem. Hij gaf hoop, aan het Nederlandse voetbal (in de schrale jaren zestig, toen het nog niets voorstelde, en in de donkere jaren tachtig) en aan hoe ontelbaar veel voetballertjes al niet.

In deze krant vertelt de 11-jarige Niraj Baal uit Hoofddorp, die met rugnummer 14 voetbalt, dat hij weet van de achtergrond van het nummer. Hij heeft een spreekbeurt over Cruijff gehouden. Het mooiste van Cruijff vindt hij, echt waar, dat hij een goed doel voor kinderen heeft opgericht. Cruijffs slogan voor dat goede doel, zijn Cruyff Foundation, was kenmerkend: 'Je doet het samen'.

Het is altijd een prikkelende paradox geweest. Cruijff vocht zoveel conflicten uit, hij kon het imago hebben daarbij altijd aan zichzelf te denken. Maar in het veld was hij nader beschouwd de teamspeler bij uitstek, de man die naar zijn ploeggenoten keek, naar wat ze konden en wat niet; en nadien, als trainer en als weldoener, wees hij er altijd op dat het een samenspel moet zijn.

Misschien wel een grotere overwinning dan welke ook op het veld, was voor Cruijff, die ooit de ulo niet afmaakte, dat de oud-politicus Pieter Winsemius hem ten voorbeeld stelde. Winsemius verhief hem, stelde een boek samen over leiderschap, aan de hand van uitspraken en ideeën van Cruijff. Tijdens het jaarcongres van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten in 2012 zaten ze voor een tweegesprek zij aan zij op het podium, de oud-minister en Jopie uit Betondorp.

Wat heeft hij niet voor het voetbal betekend, de regisseur binnen de lijnen van een nieuw soort voetbal, het 'totaalvoetbal' van coach Rinus Michels. Hij zette zijn volgelingen neer in Barcelona, bij Ajax later. Hij was de leider die wilde dat ze het samen deden. Nee, dat ging niet altijd goed. Maar het staat in een gefragmenteerde wereld symbool voor de bredere, veel bredere betekenis van Johan Cruijff: ambassadeur in de diepste kern van het samendoen.

VANDAAG 4|5

Betondorp en Barcelona in rouw

DE VERDIEPING 1|9

Zo een zullen we nooit meer zien

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden