Hypotheek of lening van het pensioenfonds in de maak

Mogelijkheden voor meer investeringen onderzocht, huiver om op terrein van banken te komen nog wel groot

Pensioenfondsen onderzoeken mogelijkheden om meer geld te investeren in de Nederlandse economie. Hypotheken en kredieten aan het midden- en kleinbedrijf (mkb) zouden in de toekomst door pensioenfondsen gegeven kunnen worden, eventueel via een speciale beleggingsinstelling. Ook denken pensioenfondsen na over financiering van duurzame verbouwingen van woningen en kleinschalige wegenbouw. Pensioenfondsen gaan zich, als het zover komt, begeven op het terrein van banken.

Hypotheken zijn bij de grootste pensioenbeheerders van Nederland geen taboe meer. Over een maand komt de technische uitwerking van een plan van bankier Kees van Dijkhuizen, dat het praktisch mogelijk maakt om in Nederlandse hypotheken te beleggen. De truc is dat pensioenfondsen obligaties kunnen kopen van een hypotheekinstelling. Hierin zijn de veiligste hypotheken van de banken ondergebracht. Het risico is laag. De hypotheekobligaties zouden bijna net zo veilig zijn als staatsobligaties, waardoor ze aantrekkelijk zijn voor grote beleggers in binnen- en buitenland.

De banken schuiven hun hypotheekportefeuille af op de hypotheekinstelling, en de beleggers hebben er een interessant, veilig product bij. Pensioenuitvoerders APG, PGGM, MN Services, Syntrus Achmea, SPF Beheer BV en TKP staan positief tegenover het plan. De technische uitwerking is zelfs van de hand van een 'eigen man', APG'er Tjerk Kroes.

MN, Syntrus, SPF en het kleinere A&O gaan nog verder. Die pensioenuitvoerders denken ook na over hoe je kredieten zou kunnen verstrekken aan het mkb. Zij nemen, met uitzondering van A&O, deel aan het zogenoemde MKB Fonds. Dit is een samenwerkingsverband van het ministerie van economische zaken met de beurs NYSE Euronext en ING, ABN Amro en Rabobank.

Het MKB Fonds had deze maand met een plan willen komen om het mkb van een nieuwe kapitaalinjectie te voorzien met geld van de pensioenfondsen. Maar naar verluidt verloopt het overleg moeizaam. Banken en pensioenfondsen vertrouwen elkaar niet voldoende. Pensioenfondsen, die geen kennis in huis hebben om kredieten te beoordelen, zijn bang dat banken hen niet goed informeren. Ondertussen willen de banken niet dat de pensioenfondsen te dominant worden als kredietverstrekker. Dat zou hun verdienmodel op de lange termijn verstoren.

'Het is geen intikkertje', geven woordvoerders van alle pensioenuitvoerders toe. Hun hoogste doel blijfhet beste rendement voor de pensioenen te behalen. Op kleine kredietjes aan ondernemers valt weinig te verdienen. De omvang van de kredieten moet voor pensioenfondsen groot zijn, wil het voldoende opleveren. Het gaat bij hen om miljoeneninvesteringen. Die zijn in Nederland niet makkelijk te vinden.

Maar de fondsen willen "hun maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen", zegt een woordvoerder van SPF Beheer. Slechts 14 procent van de 1000 miljard euro die pensioenfondsen samen beheren wordt in Nederland belegd. In 2012 zijn de (indirecte) investeringen in Nederlandse hypotheken door pensioenfondsen afgenomen ten opzichte van 2011. "Wij hebben oor voor het appèl dat op ons gedaan wordt om meer in Nederland te beleggen. We onderzoeken allerlei mogelijkheden."

De 'grote jongens' onder de pensioenuitvoerders, APG en PGGM, zijn kritisch over een fonds waarbij pensioengeld in kredieten moet worden gestoken. Zij willen er niet aan beginnen. "We zouden dan nieuwe expertise in huis moeten halen", zegt een woordvoerder van APG. PGGM onderschrijft het probleem: "Wij zijn pensioenbeheerders. Om banktaken te kunnen uitvoeren, zouden we anders geschoold personeel in dienst moeten nemen. " Bovendien krijgen de pensioenfondsen altijd het verzoek om in Nederland te beleggen als het economisch even slechter gaat, zeggen de woordvoerders. "Maar mensen willen toch ook het beste rendement op hun pensioen?"

Ondertussen werkt het MKB Fonds aan een oplossing voor financiering van het midden- en kleinbedrijf met pensioengeld. Of er vooruitgang geboekt wordt, en of banken en pensioenfondsen nader tot elkaar komen, kan een woordvoerder niet zeggen. "Binnenkort vergaderen we weer. Na de zomer komen we met een plan."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden