Huwelijk Bouterse-Brunswijk voorbij

Surinaamse president kan voormalig coalitiepartner de deur wijzen dankzij absolute meerderheid in parlement

Zichtbaar aangeslagen? Neen, zo zag Ronnie Brunswijk er donderdagavond niet uit toen hij het kantoor van president Desi Bouterse in hartje Paramaribo verliet. Terwijl president Bouterse, die sinds zijn eclatante verkiezingsoverwinning van 25 mei een nieuwe coalitieregering aan het smeden is, Brunswijk zojuist onherroepelijk naar de oppositiebanken had verwezen. Voor de allereerste keer in zijn loopbaan als volksvertegenwoordiger, die tien jaar geleden begon, zal de zakenman annex politicus dus niet kunnen proeven van de macht - en alles wat daar in Suriname mee gepaard gaat.

Het was altijd al een opmerkelijk huwelijk geweest, de samenwerking tussen Bouterse en Brunswijk die in juni 2010 met een innige omhelzing werd bezegeld. Tussen 1986 en 1992 leidde Brunswijk een guerrillastrijd tegen het militaire regime van dictator Bouterse, die honderden levens eiste en een vluchtelingenstroom op gang bracht. In een legendarisch televisie-interview met Gert Berg begin jaren negentig verklaarde Brunswijk onomwonden dat hij 'persoonlijk erg blij zou zijn mocht Bouterse sterven'.

Toch is Brunswijk de afgelopen vijf jaar een hondstrouwe coalitiepartner van Bouterse gebleken. Terwijl de internationaal omstreden president aan de lopende band ministers ontsloeg en een andere coalitiepartner - de Pertjajah Luhur van Paul Somohardjo - al veel eerder verdreef, liet hij de partij van Brunswijk zo goed als ongemoeid. Niet omdat de vijf ministeries die zijn Algemene Bevrijdings- en Ontwikkelingspartij (ABOP) mocht leiden het zo geweldig deden. Integendeel: het werden vehikels waarmee Brunswijk kon graaien in de staatsruif en partijgetrouwen aan overheidsbaantjes hielp. Hij nam zichzelf in dienst als hoofdbeleidsadviseur op drie van 'zijn' ministeries. De opbrengsten daarvan deelde hij vervolgens cash weer uit aan aanhangers, tijdens popconcerten of in de wandelgangen van het parlement, in ruil voor politieke steun. Het is het onverhulde patronagesysteem dat de Surinaamse politiek zo kenmerkt.

Bouterse wilde Brunswijk niet eerder ontslaan, omdat hij zijn meerderheid in het parlement zou verliezen. Dat scenario kon het staatshoofd zich niet veroorloven: een parlement waarop hij de controle was kwijtgeraakt, kon weleens de amnestiewet terugdraaien, de wet die Bouterse vrijwaart van vervolging om de Decembermoorden: de executie van vijftien critici in december 1982.

Dankzij zijn verkiezingsoverwinning van vorige maand maakt Bouterse echter in zijn eentje al aanspraak op 26 van de 51 zetels in het Surinaamse parlement, een absolute meerderheid. Schrik om de controle te verliezen hoeft hij dus niet meer te hebben, waarmee aan de noodzakelijke rol van Brunswijk meteen een einde kwam.

De grote vraag luidt nu hoe Brunswijk zich zal kwijten van zijn rol als oppositielid. Er wordt gefluisterd dat Brunswijk de boel in zijn geboortedistrict Marowijne flink zou kunnen opjutten. Het doet menig Surinamer terugdenken aan de burgeroorlog, die in hetzelfde district begon. Brunswijk sust die geruchten. "In onrust hebben we geen zin. Ik zal constructieve oppositie voeren", verzekerde hij donderdag tegen de verzamelde pers. "Politiek is net als een voetbalmatch. Wanneer je verliest, dan moet je dat accepteren. Alleen moet niemand meer van me verwachten dat ik Bouterse ga ondersteunen."

undefined

Zetels rapen

Bouterse mag dan een absolute meerderheid hebben, toch vormt hij opnieuw een coalitieregering. Een president kan in Suriname pas door het parlement worden gekozen indien hij een tweederde meerderheid achter zich heeft. Bouterse komt nu nog acht zetels tekort, hij raapt die bij kleine partijen. De formatie moet medio juli een feit zijn, want dan kiest het parlement de president voor de komende vijf jaar.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden