Huurlingen bieden Rusland voor weinig geld invloed in Afrika

De Russische president Vladimir Poetin ontmoet de Soedanese president Omar al-Bashir in het Kremlin op 14 juli 2018. In november 2017 spraken ze elkaar ook al. Beeld AFP

Huurlingen werken bij voorkeur buiten de schijnwerpers. Maar door de dood van drie Russische journalisten in de Centraal Afrikaanse Republiek (CAR) staan de Russische huurlingen in dat land plots in de belangstelling.

De journalisten onderzochten de activiteiten van het huurlingenbedrijf Wagner, aldus dissident en voormalig olietycoon Michael Chodorkovski. Hij financierde hun onderzoek naar het bedrijf, dat volgens hem banden heeft met de elite rond president Vladimir Poetin.

De journalisten werden volgens lokale autoriteiten maandagavond op ongeveer twintig kilometer buiten het stadje Sibut door tien ‘Arabisch sprekende’ mannen uit hun auto gehaald en geëxecuteerd.

In 2012 brak er in de CAR een burgeroorlog uit. Een jaar later greep voormalig kolonisator Frankrijk in. Na verkiezingen in 2016 zit Faustin-Archange Touadera als president in hoofdstad Bangui, maar in grote delen van het land maken milities de dienst uit. Er is ook een vredesmacht van de Verenigde Naties en de Europese Unie traint het regeringsleger.

Vorig jaar bracht Touadera een bezoek aan Rusland en sindsdien is er meer samenwerking met Moskou. Rusland levert geweren en voertuigen aan het regeringsleger en stuurt huurlingen om trainingen te geven. Beide landen willen ook samenwerken bij de winning van grondstoffen als goud en diamanten.

Huurlingen voor grondstoffen 

Hiermee tekent zich een patroon af van Russisch optreden in conflictgebieden. In Syrië krijgen Russische energiebedrijven een kwart van de opbrengst van olie- en gasvelden als zij die eerst met huurlingen op rebellen veroveren.

De Soedanese president Omar al-Bashir had vorig jaar een ontmoeting met Poetin. Vervolgens trokken Russische huurlingen naar Soedan, en tekenden Russische mijnbouwbedrijven er contracten voor de winning van grondstoffen.

Voor de Russische regering biedt deze manier van werken veel voordelen. Mocht er iets misgaan, dan kan het Kremlin zich altijd van de interventie distantiëren. Officieel gaat het namelijk niet om Russische militairen, maar om huurlingen.

Toch behoudt het Kremlin de controle. Net als in de Verenigde Staten onderhouden Russische huurlingenbedrijven nauwe banden met het leger en de geheime dienst. Ze nemen alleen opdrachten aan in gebieden waar hun beschermheren dat wenselijk achten.

Bovendien kost dit type interventie weinig geld. De huurlingen verdienen zichzelf terug door concessies voor de winning van grondstoffen binnen te slepen. Sterker nog, als alles goed gaat kan de missie zichzelf bedruipen.

Grootmacht

Ook al heeft Rusland geen strategische belangen of historische banden met de CAR, een kleine interventie biedt Moskou voldoende politieke voordelen. Het past namelijk in de strategie om als relatief arm land internationaal toch het beeld van een grootmacht uit te stralen.

Iedere keer als ergens ter wereld een Russisch vlaggetje opduikt, jaagt Moskou Westerse landen de stuipen op het lijf. De Amerikaanse krant Washington Post citeerde bijvoorbeeld al een anonieme Westerse diplomaat die zei dat de Westerse invloed in Afrika op het spel staat. “Als we de Centraal Afrikaanse Republiek opgeven, geven we Afrika op.”

Eerder sloegen Westerse politici en diplomaten alarm over vermeende Russische invloed in Libië. De krijgsheer Haftar bezocht begin 2017 een Russische marineschip dat in de Middellandse Zee voer. Daarna opperde hij dat Rusland een legerbasis op zijn grondgebied kon bouwen en Rusland stelde wapenleveranties aan zijn militie voor. Van beide plannen is nog niets terechtgekomen.

Maar toch is een band met Moskou voor lokale leiders nuttig. Het vormt een troefkaart in onderhandelingen met Westerse landen die niet willen dat Rusland er vrienden bij krijgt.

Nadat Haftar het Russische marineschip bezocht, verloor hij plots zijn status van internationale paria. De Italiaanse regering nodigde hem uit in Rome en de Franse minister van buitenlandse zaken bezocht hem in Libië. Voor Touadera kan de aanwezigheid van Russische instructeurs ervoor zorgen dat zijn leger niet teveel onder invloed van Frankrijk en de EU komt te staan. 

Lees ook:

'Russen accepteren niemand boven zich, VS-dominantie pikken ze nooit'

Het zou kunnen: ontspanning in de nieuwe Koude Oorlog. Maar analist Dmitri Trenin ziet het niet gebeuren. Een interview.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden