Huurders in de knel door strakke regels

Beeld anp

Woningcorporaties waarschuwen: door de strengere regels die ze opgelegd kregen, komen juist kansarmen in de knel. Een jaar na de parlementaire enquêtecommissie maken drie bestuurders van corporaties de balans op.

Schoenmaker, blijf bij je leest. Dat was de belangrijkste les die de parlementaire enquêtecommissie precies een jaar geleden in haar eindrapport aan woningcorporaties meegaf. Wakker geschud door alle misstanden in de sector, na zelfinzicht of onder dwang van de nieuwe woningwet (vanaf 1 juli dit jaar), de les is geleerd. De corporaties zijn inmiddels teruggekeerd naar hun kern: het huisvesten van kwetsbare mensen met lage inkomens. Maar juist die taak wordt moeilijker.

Doorgeschoten
De teugels staan strak. Te strak door alle regels, restricties en de belasting die ze via de verhuurdersheffing moeten afdragen, zeggen woningcorporaties. Daarvan zijn mensen die ze aan een huis moeten helpen in leefbare buurten de dupe. "Natuurlijk hebben we zelf de strengheid over ons afgeroepen. Het is goed dat taken zijn afgebakend en we ons niet meer bemoeien met schoolverzuim en jeugdwerkloosheid", erkent bestuursvoorzitter Bert Wijbenga van Woonbron. Maar de regelreflex is volgens hem doorgeschoten. Daardoor is er te weinig ruimte om problemen die wel op hun bordje horen aan te pakken.

Mensen gaan steeds vaker buiten de boot vallen, luidt de algemene waarschuwing. Door verkopen daalt het aantal sociale woningen, terwijl de nieuwbouwproductie enorm is teruggevallen. De kwaliteit raakt in het geding, omdat op onderhoud massaal wordt bezuinigd, want de bedrijfskosten moeten omlaag. Hoewel het noodlijdende Vestia de komende jaren juist extra investeert om die kwaliteit op peil te houden, moet ze kritisch kijken naar renovaties. Die kunnen zo duur zijn, dat het weer moeilijk is de huren betaalbaar te houden, zegt bestuursvoorzitter Arjan Schakenbos.

In de knel
En die betaalbaarheid staat eveneens onder druk. Corporaties merken dat hun huurders vaker betalingsachterstanden hebben. Het is ook de belangrijkste zorg bij de achterban van de Woonbond, zo blijkt uit een recente enquête onder huurders en huurdersorganisaties. De bond wijst op de groei van eenpersoonshuishoudens onder wie langer thuiswonende ouderen. Het groeiende aantal oorlogsvluchtelingen die onderdak moeten krijgen, is nog niet meegerekend.

Ook middeninkomens raken in de knel. Door strakke inkomensgrenzen kunnen corporaties nauwelijks nog sociale woningen aan hen verhuren. Nieuwbouw voor deze middengroep is vrijwel verboden terrein en daardoor is het moeilijker om meer leefbare, gemengde wijken te realiseren, waarschuwt WSG-bestuurder Liesbeth van Beek.

Een van de belangrijkste wapenfeiten van de enquêtecommissie, meer zeggenschap voor huurders, staat nog in de kinderschoenen. Een probleem is dat er veel van de huurdersvertegenwoordigers wordt gevergd. Ze moeten inzicht en overzicht hebben in ingewikkelde, vaak ook financiële kwesties. "Niet alle huurders staan te trappelen en dan dreigt het neer te komen op de schouders van enkelingen", beschrijft Van Beek van WSG.

Vestia: 'We moeten sociale woningen verkopen'

Vestia belandde door zeer risicovolle avonturen met rentederivaten aan de rand van de financiële afgrond. Het maakte Nederlands grootste corporatie tot een casino, met een miljardenverlies tot gevolg. Haar val had alle corporaties, gemeenten en de Nederlandse staat mee kunnen sleuren. Het was de aanleiding tot de parlementaire enquête.

Bestuursvoorzitter Arjan Schakenbos: "De enquête was een emotionele herbeleving. De maat was vol, mensen hadden het gehad met de corporatiesector, terwijl je als Vestia dan al twee jaar bezig bent om uit een diep gat te komen.

"De ingrepen zijn rigoureus. We moesten heel veel commerciële taken en wijkprojecten afstoten, maar ook sociale woningen en maatschappelijk vastgoed door het hele land. We concentreren ons op de regio's Rijnmond en Haaglanden. In heel het land actief zijn gaat niet meer. Van zo'n 96.000 wooneenheden zijn we teruggegaan naar rond de 76.000 en er moet nog meer worden verkocht.

"Pijnlijk is dat we de huren maximaal hebben moeten optrekken. Mijn grootste zorg voor de toekomst is de bereikbaarheid en betaalbaarheid van huisvesting voor mensen die het niet zo makkelijk hebben in deze samenleving. Op sommige plekken zien we dat onze bewoners moeite hebben hun huur te voldoen en daardoor betalingsachterstanden krijgen. Voorheen konden we duurdere woningen bouwen en verkopen om sociale huisvesting te betalen. Twee op de drie nieuwbouwwoningen werd neergezet door corporaties, nu nog geen kwart. De bouwproductie is ingestort en ondertussen moeten we sociale woningen verkopen.

Toch heeft het proces zeker een goede kant. We hebben nu een kwaliteitstest voor commissarissen, er is scherper financieel toezicht en huurders hebben meer zeggenschap gekregen. En het is terug naar de kern en dat betreur ik niet. Het is nog steeds een mooie uitdaging om mensen met lagere inkomens aan een huis te helpen in een leefbare buurt."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden