Hunkerend naar verandering gaan de Oekraïners stemmen

Oekraïense parlementariërs lopen de kans te eindigen in een afvalcontainer (zie kader).

In Kiev kun je de politiek niet ontlopen. Toiletpapier met de beeltenis van Vladimir Poetin wordt op bijkans iedere straathoek aangeboden. Chocoladepoppetjes van de Russische president, uitgedost als Napoleon, vinden eveneens gretig aftrek.

Minder ludiek zijn de schreeuwende verkiezingsposters waarmee een groot aantal partijen in de laatste dagen en uren voor de parlementsverkiezingen probeert te dingen naar de gunst van de kiezer.

'Niet opgeven! We zullen overwinnen!' staat op een affiche van de Vaderlandpartij van Joelia Timosjenko, naast de beeltenis van Nadezjda Savtsjenko, de Oekraïense pilote die in het oosten van het land is gevangengenomen door opstandelingen en is overgedragen naar Rusland, waar ze nu wordt beschuldigd van betrokkenheid bij de dood van enkele Russische journalisten.

In Oekraïne is ze een heldin, en diezelfde status genieten diverse bekende militairen, die in het oosten van het land al maandenlang strijd leveren met door Rusland gesteunde rebellen. Als gevolg van die oorlog kan in grote delen van de provincies Donetsk en Loegansk niet gestemd worden. De commandanten te velde zijn gewild bij de politieke partijen die hen gebruiken als boegbeeld om kiezers te lokken.

Vacuüm
Die kiezers hebben het niet gemakkelijk, als gevolg van het verbrokkelde politieke landschap. De Regiopartij van de verdreven president Viktor Janoekovitsj likt haar wonden en doet niet mee aan de verkiezingen, formeel vanwege de oorlog in het oosten. Enkele minder bekende partijen zijn in het ontstane vacuüm gestapt.

Aan de andere politieke flank is de partij van president Petro Porosjenko ontstaan, die ongetwijfeld de meeste stemmen zal krijgen, met daarachter een aantal kleinere partijen die straks met Porosjenko een coalitie moeten zien te vormen. Die coalitie moet ook de nieuwe premier gaan leveren. Maar de zetelverdeling over de partijen bestrijkt slechts de helft van het totale aantal zetels. De rest wordt opgevuld door de winnaars onder de kandidaten in de districten. En veel leden van de Regiopartij zullen daar proberen alsnog door te dringen tot de volksvertegenwoordiging.

"Deze verkiezingen zijn heel belangrijk", zegt de gepensioneerde Anna Nikolajevna. Zij heeft haar keus al gemaakt. "We hopen dat het nieuwe parlement snel hervormingen zal doorvoeren. We wachten met smart op verandering, ik en veel mensen uit mijn directe omgeving. Er zijn zoveel problemen, maar het huidige parlement doet er niks aan, dat verloopt allemaal zo stroef, het leidt niet tot oplossingen."

Oekraïense parlementariërs lopen de kans te eindigen in een afvalcontainer (zie kader).

Lang niet alle kiezers zijn zo overtuigd van hun keuze. Volgens de laatste peilingen zou rond de 30 procent van de mensen die willen stemmen nog niet hebben besloten op wie, en het is niet uitgesloten dat die keuze pas in het stemhokje wordt gemaakt. Verrassingen zijn dus niet uitgesloten.

'Volksrepubliek Donetsk'
Een zes uur durende treinreis van Kiev vandaan ligt, in de provincie Donetsk, de stad Artjomovsk. Ook hier is de afgelopen weken volop campagne gevoerd, vooral door individuele kandidaten. Onder hen een prominent en omstreden lid van de Regiopartij, Sergej Kljoejev, wiens beeltenis geen enkele bezoeker in de stad kan ontgaan.

Artjomovsk ligt net buiten de door pro-Russische opstandelingen uitgeroepen 'volksrepubliek Donetsk' waar morgen geen verkiezingen zullen plaatsvinden. De opstandelingen willen volgende week hun eigen verkiezingen houden en zeggen met Kiev niets te maken te hebben. In het voorjaar zwaaiden ze ook tijdelijk de scepter in Artjomovsk.

Zestiger Larisa Vladimirovna gaat zeker naar de stembus. "Ik denk dat de meesten hier wel gaan stemmen, er wordt hier gelukkig niet gevochten. Maar de mensen hebben het vertrouwen in de machthebbers verloren. Poetin is de schuld van alles wat er nu gebeurt, het Oekraiense volk haat hem. Onze oud-president Janoekovitsj heeft er ook het zijne aan bijgedragen, hij heeft veel gestolen. Maar onder hem was er geen oorlog en vielen er geen doden."

Politici bij het oud vuil

Oekraïense parlementariërs lopen de kans te eindigen in een afvalcontainer. Want politici die corrupt zijn, horen volgens rechtse activisten in Kiev en omstreken niet thuis in het parlement maar in een vuilnisbak. Het is inmiddels een rage op Twitter. Onder #trashbucketchallange worden lokale en landelijke politici die ooit voor de pro-Russisch ex-president Janoekovitsj werkten vernederd.

De actie zegt veel over de polarisatie die momenteel plaatsvindt binnen de Oekraïense politiek. Onlangs nam het parlement al een 'zuiveringswet' aan. Mensen die langer dan een jaar voor Janoekovitsj hebben gewerkt, worden ontslagen en mogen voorlopig niet meer werken voor de overheid.

Ook in de rest van het land laait de spanning weer op. De gevechten in het oosten van het land gaan ondanks een staakt-het-vuren gewoon door. De Russisch-gezinde separatisten hebben al aangekondigd dat ze verschillende steden willen terugveroveren op het Oekraïense leger.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden