Hunebedden scannen

Sinds kort kunt u met uw smartphone de hunebedden te lijf. Maar wat voegt een youtubefilmpje toe aan onze beleving van de prehistorie?

Sommige kunstliefhebbers hebben afgeleerd om in een museum meteen naar het titelbordje te rennen, en nemen liever eerst het kunstwerk in zich op. Teveel kennis kan immers de beleving in de weg staan.

Bij mijn eerste hunebed van vandaag, vlakbij een aardappelveld in het Drentse dorpje Drouwen, probeer ik die strategie uit. De stenen nodigen uit tot aanraken. De prehistorie aan je vingertoppen voelen, dat kan in Nederland alleen bij de hunebedden. De pittoreske setting versterkt de ervaring nog eens: een enorme oude eik, wiens bladerdek de hele locatie als een paraplu overkapt, lijkt met het hunebed vergroeid. Vanwege het wisselvallige weer is het landschap verlaten. In de verte hupt een ree door het korenveld.

Er staan informatieborden bij de neolithische graven, als bushaltes. De hunebedden blijken D21 en 22 te heten, en zijn volgens het bord 'de elegantste en de kleinste'. Er staat sinds deze zomer een QR-code op - u weet wel, zo'n zwart-wit geblokt symbool dat veel wegheeft van een cryptogram voor gevorderden. Ik moet knielen om hem met mijn smartphone goed te scannen en activeer de link naar een Youtube-filmpje. Een professor-achtig type in witte blouse loopt gebarend door het landschap. Door de harde wind kan ik hem slecht verstaan, maar hij vertelt ongeveer hetzelfde als op het bord staat. Aardig, maar ik had gehoopt op een nagespeelde scène met trechterbekermensen in de hoofdrol. Of een smakelijke virtuele Hunebed-make-over.

In de 'Gids voor de hunebedden' lees ik over de opbouw van een hunebed, met draagstenen opzij, dekstenen erboven, een keien ondervloer en stopstenen en leem om de gaten minitieus te dichten. De afdeklaag van aarde maakte van het geheel een compacte, onverwoestbare kelder. Hunebedden werden gebouwd tussen 3400 en 3200 voor Christus, toen de eerste boeren zich gingen settelen. Maar hoe de doden er binnen bijlagen, weten de wetenschappers niet: gecremeerd, alleen de botten of complete lijken. Wist u trouwens dat de geschulpte poederkorst, een zeldzame korstmos, alleen op hunebedden groeit?

Zo'n vijfhonderd meter verderop, op een open plek in het bos, liggen drie hunebedden knus bij elkaar. Het Youtube-filmpje dat ik hier probeer af te spelen loopt steeds vast - slechte ontvangst. De stenen van het linker hunebed steken nauwelijks boven de grond uit, laat staan dat je eronder kunt kruipen. Toch is dat juist een goed teken, lees ik. Waarschijnlijk zijn de archeologische bodemschatten allemaal nog aanwezig. De huidige norm is: met rust laten.

Daar is best iets voor te zeggen. Neem nu het sneue hunebed D26, dat in 1968 werd ontmanteld en als een bouwpakket opnieuw opgebouwd. 157 potten, pijlpunten, bijltjes en barnstenen kralen kwamen eruit, maar het gerenoveerde hunebed was zijn ziel een beetje kwijt.

In het Hunebedcentrum van Borger laten met name gezinnen zich om beurten fotograferen op Neerlands grootste hunebed, dat meer dan twintig meter lang is. Ik kruip eronder. Hoe lomp de dek- en draagstenen van buiten ook ogen, aan de binnenkant zijn ze strak. Alsof ze op maat gemaakt zijn. De vaste tentoonstelling binnen bevat een levensgrote replica van een hunebed. Ook hier is te zien hoe goed doordacht en afgewerkt de grafmonumenten ooit geweest moeten zijn. Keurige stukjes duurzaam vakwerk.

De museumwinkel is rijk gevuld met prehistorische en natuurhistorische souvenirs. Naast de kassa staat een bakje met originele pijlpunten van een slorige 4.000 jaar oud. Afkomstig van een hunebedopgraving? "Die mogen we binnenkort niet meer verkopen", verzucht de mevrouw van de winkel. "Erfgoed." Ik koop een mini-bouwpakketje van een hunebedje voor de kinderen. Met beleving is niets mis.

Voor de hunebedganger
De nieuwe informatieborden met de QR-codes maken deel uit van een recent offensief van De Hunebedden Beheergroep, om de 54 hunebedden van Noord-Nederland (52 in Drenthe, 2 in Groningen) beter voor het voetlicht te brengen. De stichting bracht ook een prachtig geïllustreerde Gids voor de Hunebedden in Drenthe en Groningen uit, een folder en een wat summiere website.

Jammer genoeg ontbreekt een boekje of een app met fietsroutes. De nieuwsgierige hunebedganger moet thuis aardig puzzelen om een handige route uit te stippelen. Ook staat de website niet in het boek vermeld.

www.hunebeddeninfo.nl

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden