Review

'Humor in jeugdbijbels lijkt taboe te zijn'

'Een vernieuwende bijbel die zijn eigen verhaal mag doen en waarin de bijbelse humor doorklinkt.' Zo luidt de omschrijving van 'De Groeibijbel' waarvan programmamaakster Mary Michon vanmiddag in de Amersfoortse Xaveriuskerk het eerste deel presenteert aan een veertienjarige. Het boek van Piet van Midden en illustrator Cees Otte, is bedoeld voor tieners en (jong) volwassenen en zal uiteindelijk zeven delen tellen.

Dat in de meeste boekwinkels al een grote verscheidenheid aan kinder- en jeugdbijbels in de schappen staat, was voor Van Midden geen reden om een eigen bijdrage achterwege te laten. ,,Je verzuipt inderdaad in de jeugdbijbels maar het lijkt alsof ze elkaar in saaiheid proberen te overtreffen. Ze staan bol van gortdroog taalgebruik, fantasieloze uitleg en stichtende illustraties die niet tot de verbeelding spreken. Het is niet verwonderlijk dat steeds minder jongeren zich tot de bijbel aangetrokken voelen. Verder lijkt er op humor in bijbelvertalingen een taboe te rusten. Dat kan leuker, dacht ik toen ik met schrijven begon.''

Met 'leuker' bedoelt Van Midden voornamelijk het gebruik van woordspelingen, want aan al te populair taalgebruik waagt hij zich niet. ,,Jongeren nemen je niet serieuzer als je hun woordgebruik overneemt, integendeel. Ook het actualiseren van de bijbel is niet mijn streven, want binnen ja en nee is je verhaal achterhaald.''

De auteur, predikant en docent Hebreeuws aan de Katholieke Universiteit Utrecht, had voor hij zich aan deze klus zette al een bijbelverhaal voor kinderen geschreven. Hij promoveerde bij theoloog Karel Deurloo op een onderzoek naar de betekenis van Gideon en Abimelek in het boek Richteren, en sloot dit af met een kinderverhaal over Gideon.

,,Het hervertellen van een bijbelverhaal in kindertaal is mischien wel het moeilijkste wat er is'', zegt Van Midden. ,,Daarmee laat je pas zien of je het verhaal gesnapt hebt of niet. Bovendien moet je steeds voor ogen houden dat een kinderverhaal niet hetzelfde is als een kinderlijk verhaal. De verhalen in deze bijbel kennen verschillende lagen van betekenis. Dat biedt lezers de mogelijkheid om met de bijbel 'mee te groeien'. En om zich te verwonderen, want 'mijn' bijbel barst van de nieuwigheden.''

Dat Van Midden naast lof ook een golf van kritiek over zich heen zal krijgen laat hem koud. ,,Dat is bij bijbelvertalingen - of hervertellingen - nooit anders geweest. Vertalers zijn verraders, zeggen de Italianen.''

,,Kijk maar naar de kritiek die Nico ter Linden door zijn hervertellingen in 'Het verhaal gaat. . .' over zich heen krijgt. Dat is niet mals. Ik kan me trouwens wel in zijn interpretaties vinden. Dat we allebei voortkomen uit de Amsterdamse School heeft daar mischien wat mee te maken. Voor zijn werk geldt hetzelfde als voor dat van mij: Koop het niet, als je je niet wilt laten verrassen.''

Van Midden wordt bijgestaan door illustrator Cees Otte (hij maakte de kleurige krijttekeningen), collega-vertalers die hem adviseren, een onderwijzeres die de teksten 'proeft' op begrijpelijkheid voor de doelgroep, en een feministisch theologe die erop toeziet dat de masculiene cultuur van het Oude Testament geen hoogtij viert. ,,Met al die medewerking moet het mogelijk zijn om de overige bijbeldelen met een frequentie van één per jaar te laten verschijnen.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden