Review

Humor en hoop regeren in het oeuvre van Jules de Corte

Afgelopen dinsdag werd een boek met een rijke greep uit het tekstuele oeuvre van pianist, componist, tekstschrijver en zanger Jules de Corte (1924 - 1996) gepresenteerd. Het eerste exemplaar ging naar zijn weduwe, Thea de Corte-Dekker. Zij vertelde dat de beginregel van zijn allereerste lied, tevens zijn bekendste waarschijnlijk, aan het eind een vraagteken kent: 'Ik zou wel eens willen weten: waarom zijn de bergen zo hoog?' Het laatste lied dat De Corte schreef, 'Handen', eindigt met een stellige punt: 'Arme handen en warme handen / Zonder zorgen of vol verdriet / Wrede, zonder-erbarmenhanden / Handen waar je Godzelf in ziet / Zo geweldig gevarieerd / Meer dan je ooit kunt wensen / Wie ze allemaal observeert / Weet iets van alle mensen.' Tussen dat vraagteken en die punt zitten ruim veertig jaar en meer dan 3000 liedjes.

Vanaf zijn zevende genoot de blinde Jules de Corte zijn schoolopleiding bij de Fraters van Liefde van Tilburg op het rooms-katholieke blindeninstituut St-Hendricus in Grave. Hij was voorbestemd zijn leven te slijten in de manden- of borstelmakerij. Als hij geluk had misschien de brailledrukkerij, maar dat wilde hij allemaal niet. Hij zorgde dat hij piano- en orgelles kreeg.Toen in het laatste jaar van de Tweede Wereldoorlog Engelse en Canadese soldaten op het blindeninstituut werden ingekwartierd (het zuiden van Nederland was al bevrijd), ging er een wereld voor hem open. Hij speelde piano en begeleidde zingende soldaten. Nu wist hij het zeker: hij wilde weg, naar buiten. Een eigen bestaan opbouwen. Zijn eerste baan, eind 1945, was bij een dansschool waar hij de lessen muzikaal ondersteunde. Kort daarna speelde hij in een band en in oktober 1946 kwam hij ook bij de KRO-radio terecht. Jules de Corte had zijn roeping gevonden en begon te schrijven. En hoe. In die tijd waren elke week een of meerdere nieuwe liedjes te horen op de radio, dus De Corte kon flink zijn gang gaan.

In het boek met zijn teksten, 'Ik zou wel eens willen weten', staat te lezen dat 'vrede' waarschijnlijk het meest voorkomende zelfstandig naamwoord is in het werk van De Corte; vlak daarachter vind je 'liefde'. Aan de andere kant is 'illusie' en 'verdriet' te vinden. Dat alles om de condition humaine te vangen. De mens is sowieso in zijn liedjes vaak terug te vinden. Er moet worden opgebokst tegen systemen als de kerk of het kapitalisme. De eenling met al zijn tekorten tegen het machtige apparaat. Jules de Corte had een zeer optimistisch vertrouwen in de mens, maar was pessimistisch gestemd over de mensheid. Toch was er altijd ruimte voor humor. En vooral hoop. Zoals in het lied 'De nieuwe tijd'. Hij schetst couplet na couplet dat morgen, als de zon opkomt, er een ideale wereld zal zijn. Zonder ruzies. De wapens worden neergelegd en er is vrijheid van meningsuiting voor iedereen ongeacht rang, stand of ras. Maar dan: 'Als je morgen schrikken zou / Want de lucht is grauw / En de zon verborgen / Wees dan niet te zeer bedrukt / Wat vandaag niet lukt, lukt wellicht overmorgen.'

'Wat zijn woorden vertellen, zingt zijn muziek,' schreef Simon Carmiggelt eens over het werk van De Corte. Pianist Bert van den Brink heeft regelmatig met De Corte opgetreden en is zelf ook componist. Hij stelde de posthume cd 'Over the rainbow' samen die volgende week verschijnt. Eind jaren tachtig wilde De Corte nog eens een cd maken waarop hij oude liedjes opnieuw zou opnemen en laten vergezellen door enkele nieuwe liedjes. Dat werd de cd 'Ingelijst'. Hij nam ze op in de studio van zijn vriend Joop Timmer. Omdat hij toen kwakkelde met zijn gezondheid, mocht hij naar believen komen en gaan. Maar waar De Corte dacht in te spelen, liet Timmer stiekem de band al lopen.

De Corte improviseerde zoals hij dat in het begin van zijn carrière had gedaan in de dansscholen waar hij werkte. Vandaar dat op de nieuwe cd naast een aantal (bekende) liedjes ook flink wat instrumentale nummers staan. Een improvisatie op 'Somewhere over the rainbow' bijvoorbeeld. Of je hoort hem al musicerend voortborduren op thema's uit traditionals als 'The Ash Grove' en 'Au claire de la lune'.

Van den Brink: ,,Het is alsof hij je muzikaal heel diep mee het bos in neemt. Zo diep dat je denkt: komen we er nog wel uit? Maar dan ineens gaat hij twee keer rechts en slaat nog eens linksaf en dan sta je toch weer buiten het bos. Heel fascinerend.''

Jules de Corte is als pianist beïnvloed door componisten als Schubert en Bach. Maar ook de jazz trok hem. Die beide elementen zijn ruim terug te vinden in zijn muziek. Met name zijn tweestemmige loopjes worden vaak geroemd. Collega-pianist Bert van den Brink stipt verder het karakteristieke pianissimo toucher van De Corte aan, dat volgens hem de muziekbeleving extra verdiept: ,,Alsof de piano vanzelf tot klinken komt.'' Zelf heeft De Corte eens relativerend gezegd: 'Wilt u ook zo'n ragfijn toucher? Moet u blind worden, want als je je handen te ver optilt, sla je vaak de verkeerde toetsen aan.'

Jules de Corte overleed in 1996, hij was toen 71 jaar. In een interview zei hij een paar jaar daarvoor: 'Als ik dood ben draaien ze misschien nog zes weken mijn platen en dan is het afgelopen.' Dat denkt zijn weduwe niet. Thea de Corte hoopt dat de gebundelde teksten van haar man een eerste kennismaking vormen voor jongeren. Die kunnen, samen met andere belangstellenden, ook in het theater terecht, bij de voorstelling 'Jules de Corte? Zo kende ik hem niet!'

Vijf jonge zangers duiken in zijn repertoire en gaan op zoek naar zijn betekenis voor het cabaret. Een van hen is Jacqueline Martel: ,,Ik kende hem niet echt. Alleen van naam. In het begin moest ik wennen, maar nu we ons zo intensief met zijn liedjes hebben beziggehouden ben ik erg van zijn werk gaan houden.'' Zo zijn die zes weken geruisloos dus een jaar of tien geworden. Dat zou De Corte vast deugd gedaan hebben.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden