Humanitaire crisis nu midden in Europa

Vluchtelingen bij de afgesloten Grieks-Macedonische grens. Beeld afp

Het contrast was groot gisteren, tussen wéér een nieuw voorstel uit Brussel en de praktijk in Idomeni. In die plaats, aan de Grieks-Macedonische grens, blijft het aantal vluchtelingen binnenstromen. Het zijn er naar schatting al tussen de twaalf- en vijftienduizend, terwijl Macedonië er gisteren slechts 170 binnenliet.

In een chaotisch tentenkamp moesten vluchtelingen twee tot drie uur wachten op een 'voedselpakket' van een boterham en een gekookt ei, meldde persbureau Reuters. Maandag zette de Macedonische grenspolitie traangas in om vluchtelingen tegen te houden die een hek hadden geforceerd.

De humanitaire crisis in Griekenland waarvoor iedereen al een tijdje waarschuwt, wordt met de dag tastbaarder.

Zo'n tweeduizend kilometer verderop zette de Europese Commissie gisteren een stap die ze presenteerde als de zoveelste waardevolle bouwsteen voor een Europese oplossing van de migratiecrisis, maar die in de kern mag gelden als een van de vernederendste maatregelen uit de EU-historie.

Het voorstel komt erop neer dat de EU-manier van noodhulpverlening aan de allerarmsten elders in de wereld voor het eerst zal worden toegepast op EU-grondgebied zelf. Kort door de bocht: de EU trekt voor de komende drie jaar 700 miljoen euro uit voor noodhulp in eigen huis: voedsel, drinkwater, medische hulp. Brussel heeft trotsere momenten gekend.

Ontwikkelingslanden
EU-functionarissen bezwoeren dat deze hulp niet ten koste zal gaan van hulpprogramma's voor ontwikkelingslanden buiten Europa. De 700 miljoen zal wel uit de bestaande EU-begroting moeten komen, het is dus geen 'nieuw geld'. Welke potjes dan wel afgeroomd zullen worden voor deze herschikking kon de Europese Commissie gisteren met geen mogelijkheid zeggen.

Bovendien moet het voorstel nog worden goedgekeurd door de EU-lidstaten. Dat zou met een speciale procedure relatief snel kunnen gaan. Een EU-functionaris zei gisteren te hopen dat de noodhulp 'eerder in weken dan in maanden' ter plekke kan worden ingezet.

De 300 miljoen die aan dit jaar is vastgeplakt, zal waarschijnlijk geheel naar Griekenland gaan. Maar in de toekomst kunnen ook andere EU-landen een beroep doen op deze noodhulp, aldus Eurocommissaris Stylianides (humanitaire hulp en crisismanagement). De Cyprioot heeft doorgaans andere brandhaarden op zijn wereldkaart aangekruist.

Het plan is een nieuw bewijs voor de stelling dat de Syrische oorlog definitief is doorgedrongen tot EU-grondgebied. Toen Macedonië vorige week, na overleg met andere landen langs de westelijke Balkan-migratieroute, besloot nauwelijks nog vluchtelingen toe te laten, waarschuwde Athene dat Griekenland een Europees Libanon wordt, een 'opslagplaats van zielen'.

Onmacht
Hulporganisaties slaan de Europese politieke onmacht intussen radeloos gade. VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR stelde dinsdag al vast dat Europa aan de vooravond staat van een 'humanitaire crisis die het zichzelf heeft toegebracht'.

Maandag is er een ingelaste top van EU-leiders met Turkije. Terwijl een deel van de EU-landen met elkaar overhoop ligt, wijst weer een ander deel met de beschuldigende vinger naar Ankara. De Turken zouden nog steeds te weinig doen om de stroom vluchtelingen naar Griekenland in te dammen. De EU zou van Ankara eisen dat het dagelijkse aantal onder de duizend komt te liggen, tegen twee- à drieduizend nu.

Ter voorbereiding op de top is de voorzitter daarvan, Donald Tusk, bezig met een bliksemtoernee langs de hoofdsteden op de Balkanroute. Vanmiddag spreekt hij in Ankara met de Turkse premier Davutoglu, morgen treft hij president Erdogan in Istanbul. In Europa zelf maakte Noorwegen, geen EU-lid, een gebaar: het neemt 4500 vluchtelingen op.

Toevoeging: PvdA wil luchtbrug naar Turkije
Als het aan de PvdA ligt komt er snel een luchtbrug tussen Turkije en Europa om gedurende een maand 'minimaal vierhonderd vluchtelingen per dag' over te brengen. De coalitiepartij wil dat premier Mark Rutte zich hiervoor inzet op de komende EU-Turkijetop in Brussel, schrijft De Volkskrant.

VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra is tegen. "Als Europa zou doen wat Samsom voorstelt belonen we het stilzitten van de Turken en komen ze nooit in actie.'' (Anp)

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden