Hulpsector verwijt VVD gebrek aan kennis ontwikkelingssamenwerking

VVD-fractieleider Stef BlokBeeld ANP

Als de VVD met haar visie op ontwikkelingshulp een discussie wilde uitlokken, dan is de partij daar uitstekend in geslaagd. Vooral vanuit de hoek van ontwikkelingssamenwerking is veel onbegrip over het 'fact free' beleid van de liberalen.

Ontwikkelingshulp is niet effectief, schreven VVD fractieleider Stef Blok en partijgenote Ingrid de Caluwé afgelopen zaterdag in de Volkskrant. Erger: het wemelt van de 'dramatische mislukkingen'. "Is het een mislukking dat de gemiddelde leeftijd met vijfentwintig jaar is toegenomen, dat de deelname van kinderen aan het onderwijs tot boven de 90% is gestegen, dat het aantal Aidsdoden daalt, dat vaccinatie van kinderen eerder regel dan uitzondering is, dat 80 miljoen mensen toegang hebben tot microkrediet?" vraagt de directeur van Cordaid Rene Grotenhuis zich af in Vice Versa, het vakblad voor ontwikkelingssamenwerking. "De feiten laten zien dat de kwaliteit van leven voor honderden miljoenen mensen enorm is toegenomen. En in al die gevallen is ontwikkelingssamenwerking de belangrijkste bron voor de ontwikkeling van beleid en voor de financiering."

Ruerd Ruben, hoogleraar Effectiviteit van de Hulp aan de Radboud Universiteit Nijmegen, voegt daar aan toe dat ontwikkelingshulp op langere termijn voor 0.2% extra economische groei per jaar zorgt. Ook wijst hij er op dat de kindersterfte met een derde is teruggebracht, wat dagelijks 12.000 overleden kinderen scheelt.

Geen overheidstaak
Naast de kritiek op de effectiviteit vindt de VVD ook dat ontwikkelingshulp geen overheidstaak is. Historisch gezien onjuist en misleidend, zegt Ruben. "Juist in arme landen en fragiele staten van sub-Sahara Afrika is er sterke behoefte aan investeringen in vitale voorzieningen - wegen, scholen, ziekenhuizen, water en elektriciteit - waarvoor de lokale overheid (nog) niet voldoende middelen kan mobiliseren." Volgens Ruben heeft de overheid ook in de beginfase van het Aziatische ontwikkelingsproces een leidende rol gespeeld. "Hier ligt bij uitstek een taak voor publieke ontwikkelingssamenwerking. Het zou de hulp weer een halve eeuw terugbrengen als elke organisatie zelfstandig gaat bijdragen aan deze voorzieningen."

Grotenhuis vindt dat de VVD het debat over ontwikkelingssamenwerking de oude ideologische loopgraven in trekt en niet bijdraagt aan een zinvol hervormingsdebat. "Ik neem aan dat ook de VVD vindt dat onderwijs en gezondheidszorg en HIV/Aids bestrijding tot verantwoordelijkheden van de staat behoren", zegt Rene Grotenhuis in Vice Versa. "Dat geldt zowel hier als in Afghanistan of Congo. Als de lokale overheid daarvoor onvoldoende middelen, kennis, infrastructuur heeft, is het dan niet de morele plicht van andere staten daarbij te helpen?"

Grotenhuis wijst op het Nederlands recht waarin burgers de plicht hebben een medeburger in nood te helpen. Verzaken daarvan kan strafbaar zijn. "In een globaliserende wereld is het wegkijken van staten ten opzichte van elkaars problemen, c.q. kerntaken, zoniet juridisch, dan tenminste moreel laakbaar."

Kosten
Dan de kosten en de baten. Dat ontwikkelingshulp alleen geld kost en niets oplevert, klopt niet, beweert Ruben. "Naar schatting vloeit maar liefst ca. 40 procent van de hulp in de vorm van contracten terug naar Nederlandse bedrijven en organisaties."

Minder goed meetbaar maar niet onbelangrijk is de goodwill die Nederland kweekt met de hulp en positief uitpakt voor de Nederlandse economie, meent Ruben. Een mening die wordt gedeeld door de directeur van Oxfam Novib, Farah Karimi. "De Brazilianen waarderen nog altijd onze steun in het verleden en zien in ons een gewilde handelspartner, net als Afrikaanse landen als bijvoorbeeld Nigeria, Kenia en Rwanda, die zich gestaag opwerken naar de status van middeninkomensland."

Alexander Kohnstam van Vereniging Parthos waarschuwt dat de economische crisis eens te meer duidelijk maakt dat Nederland afhankelijk is van het buitenland. "Met name de opkomende economieën bieden nu nog enige hoop waar de traditionele 'ontwikkelde landen' eerder krimp dan groei laten zien. Die opkomende economieën zijn voormalige ontwikkelingslanden die, mede juist door ontwikkelingssamenwerking, een stevige rol in de wereldeconomie zijn gaan spelen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden