Hulporganisaties trekken zich terug uit opvangcentra

Artsen zonder Grenzen en UNHCR zeggen samenwerking met Griekse autoriteiten op

Hulporganisaties trekken hun handen af van de vluchtelingenkampen op de Griekse eilanden. Sinds deze week zijn die veranderd van opvang- en registratiekampen in detentiecentra, zoals vorige week afgesproken in het vluchtelingenakkoord tussen de EU en Turkije. In navolging van VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR trekken de grote hulpverleners zich terug uit de centra, omdat ze niet willen meewerken aan het in hun ogen onrechtvaardige akkoord.

Artsen zonder Grenzen (AzG) haalde gisteren zijn team terug uit kamp Moria op Lesbos. Doorgaan zou de organisatie medeplichtig maken aan een systeem dat ze als oneerlijk en onmenselijk beschouwt, schreef AzG in een verklaring. "Mensen worden daar nu vastgezet zonder verklaring van arrestatie. Ook krijgen ze geen uitleg over hun status en hun rechten", licht Constance Theisen van de Griekse afdeling van AzG toe.

Ook is er geen structureel beheer van het kamp. Hoewel er genoeg opvangruimte is voor het aantal vluchtelingen dat nu binnen is, slapen sommigen toch in de open lucht omdat een deel van de accommodatie op slot zit. "Als ze kenbaar maken asiel te willen aanvragen, kunnen ze geen verzoek indienen", zegt Theisen. "En er dreigen massadeportaties. Als we blijven, werken we mee aan beleid waarin we vinden dat grondrechten niet worden gerespecteerd." De organisatie blijft wel actief buiten het kamp en op de stranden van Lesbos.

De beslissing van AzG betekent niet dat vluchtelingen in Moria helemaal verstoken blijven van medische bijstand. Hulporganisatie Dokters van de Wereld is overdag in het kamp aanwezig en 's nachts een medisch team van de Nederlandse Stichting Bootvluchteling, dat draait op vrijwilligers. De stichting blijft in het kamp, ook al moeten de doktoren nu onder politietoezicht werken.

"Dat knelt en dat schuurt en het voelt niet prettig, maar ons terugtrekken uit dit kamp zou betekenen dat de vluchtelingen geen medische zorg meer ontvangen", schrijft de stichting op haar facebookpagina. "Vanuit humanitair oogpunt blijven we. De vluchtelingen zijn al de dupe, en dat wordt alleen maar erger als we zouden weggaan", verduidelijkt woordvoerster Ans Boersma. De stichting wil zich niet met de politiek bemoeien of zich erover uitspreken. "Maar we begrijpen de afweging van Artsen zonder Grenzen wel."

UNHCR was maandag de eerste hulporganisatie die de samenwerking met de Griekse autoriteiten op de eilanden op een lager pitje zette. Ze stopte met het busvervoer van de stranden naar Moria. Ook brengt ze nu geen vluchtelingen meer naar de kampen op Kos en Leros, en verstrekt ze geen gratis kaartjes meer voor de bus op Chios, zegt een woordvoerster in Athene.

In navolging daarvan vervoert ook het International Rescue Committee, waartoe de Nederlandse Stichting Vluchteling behoort, geen vluchtelingen meer. De Norwegian Refugee Council, een grote hulporganisatie, trekt zich grotendeels terug uit het kamp op Chios.

"Het is bijna gevaarlijk overbevolkt. Veel vluchtelingen, onder wie zwangere vrouwen en kinderen, liggen op de betonnen vloer", zei medewerker Dan Tyler tegen persbureau Reuters. Hij meldde dat de spanningen in het kamp op Chios oplopen. Ook Save the Children trekt zich terug uit de alle detentiecentra

Een Nederlands team van marechaussees, tolken en andere specialisten helpt de Griekse politie bij de identificatie en registratie van vluchtelingen. Aan hun werkzaamheden verandert vooralsnog niets.

De Griekse regering zit met de beslissingen van de hulporganisaties in haar maag. "We hebben deze internationale organisaties nodig, in het bijzonder de UNHCR. Natuurlijk willen we dat ze blijven, onder bepaalde regels", zei onderminister Nikos Toskas van openbare orde op de Griekse radio. Giorgos Kiritzis, woordvoerder van het coördinatieorgaan voor de vluchtelingencrisis van de Griekse regering, wijt de problemen in de hotspots aan het "juridisch en procedureel vacuüm... Dit zijn de problemen van de eerste dagen".

Volgens Kiritzis moeten er nog wetten worden aangepast en dat nog veel onduidelijk is. Hij wijst er fijntjes op dat de vluchtelingendeal vrijdag niet werd getekend tussen Turkije en Griekenland, maar tussen Turkije en de EU. "Maar wij moeten hem uitvoeren. Binnen twee dagen na tekening. Met steun van de EU weliswaar, maar daar wachten we nog steeds op."

Spanning in Idomeni

UNHCR en Artsen zonder Grenzen moesten hun activiteiten dinsdag ook enkele uren staken in Idomeni, aan de grens met Macedonië. De spanning was daar zo hoog opgelopen dat het voor hulpverleners soms te gevaarlijk is om er te werken. In Idomeni verblijven nog steeds zo'n 12.000 gestrande vluchtelingen onder erbarmelijke omstandigheden. Twee vluchtelingen hadden geprobeerd zichzelf in brand te steken uit protest tegen hun uitzichtloze situatie. In kampen elders in Griekenland zitten nog zo'n 38.000 vluchtelingen die onder het 'oude' regime vallen.

Ze kunnen niet verder reizen sinds Macedonië de grenzen gesloten houdt. Onduidelijk is wat er met hen gaat gebeuren. Volgens cijfers van de Griekse overheid kwamen er gisteren opnieuw 260 vluchtelingen aan. Minder dan de voorgaande dagen, maar dat kan te maken hebben met de harde wind op de Egeïsche Zee.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden