Hulporganisaties: AzG verdient lof voor eerlijkheid

Openhartige zelfreflectie over samenwerken met foute regimes en rebellen gewaardeerd door sector

SEADA NOURHUSSEN

"Hulporganisaties zijn zo betrouwbaar als de omgeving waarin ze werken." Deze uitspraak van journalist Linda Polman, die in haar kritische beststeller De Crisiskaravaan de ongemakkelijke kanten van hulpverlening belichtte, werd gisteren door Artsen Zonder Grenzen (AzG) bevestigd.

In een zeer openhartige zelfstudie, die gisteren werd gepubliceerd in Londen, beschrijft de organisatie de ethische en morele dilemma's rond hulpverlening. De organisatie, bekend als neutraal en a-politiek, blijkt vaak te moeten buigen voor eisen van repressieve regimes en compromissen te moeten sluiten met rebellenorganisaties.

In het boekwerk 'Humanitarian Negotiations Revealed' (Humanitaire onderhandelingen onthuld) is onder meer te lezen dat AzG-medewerkers in Somalië door de radicaal-islamitische beweging Al-Shabaab worden verplicht 5 procent van hun salaris af te staan. Ook eiste Al-Shabaab dat al het vrouwelijk personeel ontslagen werd. In Burma kon AzG alleen werken onder strikte voorwaarden van de junta. "Dat zijn zware beslissingen", zegt AzG-directeur van Nederland, Arjan Hehenkamp. "Maar in Burma konden wij op die manier wel 16.000 aidspatiënten behandelen. In Somalië beschouwt ons veldpersoneel de kosten als inkomstenbelasting. Maar we betalen absoluut geen steekpenningen."

In Sri Lanka werd AzG beschouwd als Tamil-sympathisant. Om er te kunnen werken moesten de hulpverleners luisteren naar een regering die op zeer gewelddadige wijze met etnische minderheden omgaat. De Jemenitische overheid stond AzG in 2009 alleen toe in een rebellengebied te werken als ze tegenover de wereldpers zouden ontkennen dat er een gezondheidscrisis in het land was. Ook zijn er talloze voorbeelden van onderhandelingen met de Taliban in Afghanistan en Pakistan.

"Het boek is een middel tot zelfreflectie voor ons", zegt Hehenkamp. "Wij zeggen van sommige beslissingen nu: hadden we niet moeten doen. Maar we willen zo ook de buitenwereld deelgenoot maken van de lastige keuzes waar wij mee te maken hebben."

Tineke Ceelen, directeur van Stichting Vluchteling, vindt het een 'ijzersterke' zet van AzG. "Wij moesten onlangs besluiten een soort privéleger in te schakelen voor de bewaking van een hulpproject in Somalië. Wij willen met gewapende groepen niks te maken hebben. Maar dan kun je onschuldige burgers geen hulp bieden. Soms is het legitiem om grenzen op te rekken."

Ook bij Cordaid is er niets dan lof voor de transparantie van AzG. "Het is de harde realiteit. In Somalië is Al-Shabaab op veel plekken de baas en in Afghanistan geldt dat voor de Taliban. Daar moet je dus mee in gesprek om iets voor de bevolking te doen. Al hebben wij ons als beheerder van eigen projecten om die reden wel teruggetrokken uit Zuid-Somalië. Daar zijn we nog actief via organisaties van de Nederland-Somalische diaspora."

Ceelen van Stichting Vluchteling is niet bang voor negatieve reacties van toch al cynischer geworden donateurs aan grote hulporganisaties. "Dat zou ik heel flauw vinden. AzG moet worden geprezen om de openheid. Ze verdienen applaus." De Voogd van Cordaid: "De schrik sloeg ons niet om het hart door dit rapport. Wij hebben genoeg vertrouwen in het nut van ons werk om niet van het negatieve uit te gaan."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden