Hulpgelden 'vloeien' weg

AMSTERDAM - De begroting van Ontwikkelingssamenwerking raakt steeds meer vervuild door kwijtschelding van schulden die zijn ontstaan door exporten van het Nederlandse bedrijfsleven. En aan die vervuiling dient snel een einde te komen.

Dat stelt Jubilee Nederland in een brief aan premier Balkenende. Volgens deze coalitie van 42 maatschappelijke organisaties, waaronder Novib, Cordaid, Wemos en Both Ends, wordt over de rug van Ontwikkelingssamenwerking een deel van het begrotingstekort gedekt. ,,In feite wordt een beroep gedaan op de begroting van Ontwikkelingssamenwerking teneinde het Nederlandse bedrijfsleven te stimuleren'', stelt de coalitie en dat heeft niets te maken met armoedebestrijding in ontwikkelingslanden.

Doorn in het oog van de coalitie is de wijze waarop exportkredieten worden kwijtgescholden. De exportkredietschulden zijn schulden van ontwikkelingslanden aan de Nederlandse overheid. Ze ontstaan door transacties die het bedrijfsleven bevoordelen. Wanneer een Nederlands bedrijf handel drijft met een bedrijf in een ontwikkelingsland -landen waarvoor geen normale verzekering valt af te sluiten- wordt een exportkredietverzekering afgesloten bij Gerling NCM. Het risico van Gerling NCM wordt weer herverzekerd bij het ministerie van financiën. Voor de verzekering wordt een premie betaald, waarbij volgens een richtlijn van de Europese Raad is vastgesteld dat de premies kostendekkend dienen te zijn. Mocht de schuldenaar in het ontwikkelingsland zijn schuld niet kunnen aflossen dan wordt de staatsgarantie aangesproken. Wanneer echter Nederland die exportkredietschulden kwijtscheldt, wordt het bedrag opgevoerd als ontwikkelingshulp en dat drukt op de begroting van OS en niet op die van Financiën. In het verleden is daar weinig ophef over gemaakt omdat het om relatief kleine bedragen ging. Alleen beginnen de bedragen nu dusdanig op te lopen dat de begroting van Ontwikkelingssamenwerking zeer zwaar wordt aangsproken, zo vindt Jubilee Nederland. In 2002 is een bedrag van 285 miljoen euro kwijtgescholden. Binnen afzienbare tijd komen echter ook Congo, Soedan en Nigeria in aanmerking voor schuldkwijtschelding. Congo staat voor een schuld van 180 miljoen euro in de boeken, Soedan voor 260 miljoen en Nigeria zelfs voor 1 miljard euro. Dat levert een extra vervuiling op voor de begroting van OS. Tel daarbij op dat het budget van OS, vastgeprikt op 0,8 procent van het bruto nationaal inkomen, door de magere economische groei toch al gering stijgt en er onstaat een volgens Jubilee Nederland zorgwekkende situatie. De hele constructie met de exportkredietverzkering is overigens op zich al discutabel uit het oogpunt van ontwikkelingshulp, zo vindt Wiert Wiertsema. Op de transacties wordt niet de toets van ontwikkelingshulp toegepast, waardoor het maar zeer de vraag is of de gelden van OS ook daadwerkelijk zijn gebruikt voor ontwikkelingsdoeleinden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden