'Hulp ook naar slecht bestuurde landen'

De ontwikkelingsorganisatie van de Verenigde Naties (UNDP) zet een nieuwe, revolutionaire koers in. De steun van Nederland, de op twee na belangrijkste donor, is onontbeerlijk. De kersverse UNDP-topman Mark Malloch Brown, gisteren op officieel bezoek in Den Haag, noteerde één geschilpunt met minister Herfkens: de wereldwijde schaal waarop de UNDP wil blijven werken.

Brown hoopt 'zijn vriendin' Eveline, die hij kent van de Wereldbank, te hebben overtuigd dat de UNDP adviseur en advocaat dient te blijven van álle ontwikkelingslanden en gebieden, waar nog maar net bloedige conflicten zijn gesust. De hulp beperken tot enkele tientallen landen zou de armsten in de rest van de wereld in de kou zetten.

De nieuwe UNDP-topman vindt net als Herfkens dat bij het geven van steun goed bestuur in het ontvangende land een belangrijke factor is. De hulp is daar vele malen effectiever dan in landen waar overheid en het rechtssysteem slecht functioneren. Toch is internationale steun ook daar geen weggegooid geld.

Brown is het daarom 'volkomen eens' met de vertrekkende top-econoom Stiglitz van de Wereldbank dat goed bestuur geen voorwaarde mag zijn om hulp te geven. ,,Dat kan contra-productief zijn. Goede politiek kan niet worden gekocht'', beaamt hij.

De UNDP hanteert deze voorwaarde zelf dan ook niet. De organisatie werkt op verzoek van de ontwikkelingslanden zelf.

Via de achterdeur probeert de organisatie goed bestuur wel te bevorderen. Landen zelf vragen ook steeds vaker om assistentie hierbij, signaleert Brown. Hij schat dat in de komende vier jaar zo'n zeventig procent van de verzoeken om steun hierom draait. ,,Het is een van de grootste uitdagingen die op ons afkomt. De wereld verandert zo snel door de globalisering van financiële en handelsstromen. Ontwikkelingslanden kunnen daarvan profiteren, maar regeringen moeten wel kunnen inspelen op de nieuwe markteconomie en politieke openheid.''

Door haar positie als een soort 'onpartijdige vertrouwensarts' bij de achterban, ziet de UNDP daarin een belangrijke nieuwe rol voor zichzelf weggelegd.

Wat Brown ernstig verontrust, is de vraag of hij over voldoende financiële middelen kan beschikken. Het budget van de UNDP is de afgelopen jaren fors geslonken. Met dit jaar iets meer dan 700 miljoen dollar in kas is de grens in zicht. Wil ze haar nieuwe ambities waarmaken, dan moet het budget omhoog moeten tot 1,1 miljard dollar tegen het jaar 2003.

De topman constateert met grote bezorgdheid dat het westen, en vooral Europa, ten koste van Afrikaanse landen veel geld steekt in de Balkan. In een paar jaar is op de bijdrage voor Afrikaanse arme landen tweederde gekort. Dat heeft de opkomende economieën daar benadeelt.

Hij hoopt dat Nederland zijn bijdrage aan het nieuwe UNDP zal handhaven en misschien verhogen. Maar hij was niet in Den Haag om meer geld te vragen 'aan een al zeer royale donor'. De financiële pijlen wil hij eerder richten op de Verenigde Staten, Japan, Frankrijk en in mindere mate Groot-Brittannië.

Voor hem is vooral de Nederlandse steun voor de nieuwe UNDP-koers van belang. Hij kent de kritiek, onlangs nog verwoord in een rapport van de Rekenkamer en de nota van minister Herfkens, op de doelmatigheid van zijn organisatie.

Maar als aanhanger van de nieuwe stijl in het ontwikkelingswerk - minder idealisme en meer nuchtere verantwoording over effectiviteit van hulp - voelt hij zich slechts gesterkt. Daarom ziet hij ook graag een sterkere Nederlandse vertegenwoordiging in zijn club, zowel in topfuncties als bij de werving van jongeren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden