Huiveringwekkende kledingstukken

'Het is mijn droom vrouwen te redden van de natuur', luidt een uitspraak van couturier Christian Dior. Deze even provocatieve als verontrustende stelling is tevens het motto van de tentoonstelling 'Extreme Beauty: The Body Transformed'.

De expositie laat zien dat door de eeuwen heen mode extravagante ontwerpen heeft voortgebracht die het menselijk (lees: vrouwelijk) lichaam zo manipuleren dat het voldoet aan heersende schoonheidsidealen. Kleding kan immers uitstekend worden benut om 'onvolmaaktheden' te verdoezelen en fraaie natuurlijke aspecten van het lichaam te versterken. Maar de tentoonstelling, te zien in het Newyorkse Metropolitan Museum, maakt duidelijk dat in sommige gevallen een concept zo bepalend is dat het lichaam er zich maar naar moet zien te plooien.

Het extreemste voorbeeld zijn de eeuwenlang in China gebruikte 'Gouden Lotus' schoenen die meisjesvoeten vanaf kleuterleeftijd drastisch beperkten in hun groei. De meeste andere voorbeelden zijn onschuldiger van aard, maar doen de hedendaagse bezoeker, die gewend is aan soepele stoffen en grote fysieke bewegingsvrijheid, evengoed soms naar adem happen.

De meer dan honderd kledingstukken zijn gegroepeerd rond de vijf lichaamszones die keer op keer worden onderworpen aan schoonheidsidealen: nek en schouders, borst, taille, heupen en voeten. Een vrouwenportret van Cornelis de Vos geeft een mooi voorbeeld van de grote kragen die in 17de-eeuws Vlaanderen in zwang waren en een soort plateau vormden waarop het hoofd werd geëtaleerd. Junya Watanabe zorgde voor een radicale interpretatie van het concept in een recente wintercollectie, met een jurk die in het niet valt onder een immense kraag ter grootte van een molensteen.

De vrouwenborst is in de loop der eeuwen afwisselend nadrukkelijk geëxploiteerd, weggemoffeld, omhoog gestuwd en artificieel platgemaakt. In de tentoonstelling komen uiteenlopende stijlen aan bod. Van de lange korsetten die middel en boezem in een strakke cocon opbergen en de puntige bh's uit de jaren vijftig tot en met ontwerpen voor de begin vorige eeuw populaire 'mono boezem', waarbij de borsten één rond geheel vormen. Viktor & Rolf hebben een mooie variant daarop: een wit overhemd, onderdeel van een broekpak, bolt door vier achter elkaar geplaatste boorden uit tot een overdreven vooruitgestoken borstpartij.

Vooral bij deze sectie valt op dat, zoals vaker in de modewereld, mannen er een beetje bekaaid van afkomen. Herenmode mag dan minder wispelturig zijn en in het algemeen eerder functioneel dan decoratief, dat wil niet zeggen dat ijdelheid mannen vreemd is. Een aantal lichaamszones is weliswaar exclusief domein voor vrouwen, maar de torso en schouders worden door mannen wordt gekoesterd. Van metalen harnassen tot de androgyne bodysuits uit de jaren zeventig en de power suits uit de jaren tachtig, ook mannen helpen de natuur een handje bij het creeren van een imposante verschijning. 'Extreme Beauty' staat daar slechts en passant bij stil. Zoals met een ludiek ontwerp van Naoki Takizawa: een shirt met een opblaasbaar 'wasbord' erop, een knipoog naar de hedendaagse obsessie van mannen met een gespierde buik.

Wie door de museumruimte stapt en de nu eens oogverblindende dan weer huiveringwekkende kledingstukken bekijkt, moet toegeven dat sommige hulpstukken misschien niet comfortabel, maar wel handig waren. Zijn modeattributen eeuwenlang gebruikt om de illusie van perfectie te creëren, in ons tijdperk van het steeds verder onthulde, 'maakbare lichaam' volstaat de illusie niet meer. Wie een slanke taille of een platte buik wil hebben kan niet meer met een korset aankomen, maar zal naar de sportschool moeten. Of naar een plastisch chirurg.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden