Huiveren bij wat stukgaat

Foto's en gedichten over ergerlijke rommeltjes

Zo'n kaal peertje aan kronkelige, blauwe en bruine elektriciteitsdraden hangt in vrijwel ieder huis. En bij vrijwel iedereen leidt dat kale lampje tot lichte ergernis. Net als de natte handdoek over de badkamerdeur of de verwarmingsbuis met een streep gemorste latex.

Fotografe Bianca Sistermans bracht dat soort alledaagse ergernissen in beeld in scherpe, serene foto's die het ding ding laten zijn. Haar verwelkte bloemen in een vaas met stinkend groen water, of het lila zeepje dat snot ligt te worden in een bakje, roepen behalve ergernis, ook vrolijkheid op, en ontroering.

Dat gevoel wordt versterkt doordat de gefotografeerde 'ergernissen' worden aangevuld met poëzie van Eva Gerlach en Sasja Jansen. Van Gerlach is ook het voorwoord bij de bundel - al eens eerder gepubliceerd in Trouw. Daarin schrijft ze: "Het is een feit dat materie uiteenvalt. ... Samenhang is een droom, houdbaarheid een illusie."

De gedichten bij die 'uiteenvallende materie' vullen de foto's niet ín, maar zetten een deur open naar een wereld achter het beeld. Zo vertelt een haast abstracte foto van vier achtergebleven blauwe 'gumplekjes' op een witte muur, een verhaal van een verhuizing, van een echtpaar. In regels van Sasja Jansen: 'Alles van de muren, ook wij. Ik in die jurk, jij dat pak. Krijtpak, / van je grootvader geweest, van zware kwaliteit. Vermaakt / voor jouw tengere lichaam, aangevreten. Mijn witte tule allang verknipt.'

En uit de lipstickmond op het gele theekopje - door Gerlach 'een knipoogwimper' genoemd - spreekt verlangen: 'O ik wil je, ik wil je terug'. De 'verslonsde' alledaagse voorwerpen laten zien hoezeer we de dingen nodig hebben. Of zoals Gerlach schrijft: 'Zeg zelf, wie zijn wij in de leegte van het dingloos bestaan?'

Maar in wat kapot is of een rommeltje, openbaart zich niet alleen het al te menselijk verlangen naar orde en samenhang, maar ook het gevoel van onmacht om de dingen, om het leven te sturen.

We zouden het, aldus Gerlach, vaak binnen zestig minuten hebben kunnen veranderen, en toch lukt ons dat niet. Hoe we ook ons best doen de boel bijeen te houden - zie ook de tape om een serie lichtschakelaars -

Orde is maar een haar

waaraan je hangt, nagel geprikt in je kist,

vezeltje over been, houdt niks niet tegen.

Er is nauwelijks een kunstvorm te bedenken waar poëzie niet mee kan samenwerken - muziek (jazz, klassiek, pop), beeldende kunst, dans. De lijst van samenwerkingsverbanden, geslaagd of minder geslaagd, is lang.

Beeld en taal voeren in deze 'Alledaagse Ergernissen' een gesprek zonder einde. Dat eenzame kopje met lippenstift, die gehavende spatel die eigenlijk de prullenbak in moet, ineens bekijk je ze met een andere blik. Meer nog dan met ergernis, met huivering, omdat uiteindelijk álles stukgaat.

Bianca Sistermans (fotografie), Eva Gerlach, Sasja Jansen (gedichten): Alledaagse Ergernissen.

AFdH; 96 blz. euro 24,50

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden