Huishouddesign uit de Franse keuken

Babyboomers -de generatie dus die direct na de Tweede Wereldoorlog werd geboren- kunnen nog het beeld voor de geest halen hoe hun moeder in vroeg ochtendlijke uren met de koffiemolen in de weer was. Tot in de jaren vijftig ging die activiteit geheel mechanisch met een onhandig, want veel te log apparaat waaraan een zwengel zat die met veel gepiep werd rondgedraaid. Op rommelmarkten wordt 'ie nog wel eens aangeboden, helaas vaak zonder het glazen bakje dat de grof gemalen koffie moest opvangen.

De introductie van de elektrische koffiemolen door de Franse firma Moulinex in de jaren vijftig is het begin geworden van een proces in de huishouding dat nog altijd voortgaat. Sinds de koffiemolen heeft de elektrificering van een ontelbaar aantal keukenhulpen keukenbreed toegeslagen. En het einde is nog niet in zicht: bij Moulinex dienen zich dit voorjaar nieuwe schoenpoetsers en waterkokers aan in lekkere kleurtjes en snelle vormen.

Een aardig voorbeeld van de opmars van elektrische huishoudelijke apparaten wordt gegeven op een tentoonstelling in het Stadsmuseum in Zoetermeer die gewijd is aan de geschiedenis van het Franse designmerk Moulinex. In een heuse Bruynzeel-keuken, ontworpen door Piet Zwart, is te zien hoe gering nog in de jaren zestig het aantal elektrische huishoudapparaten was. Van magnetrons, broodbakmachines, staafmixers of foodprocessors was geen sprake. In het keukentje stonden naast de groene broodtrommel en boven het wit en rood geblokte gordijntje dat de pannen uit het oog hield, gemotoriseerde apparaten als mini-hakker, citruspers en handmixer.

De motorisering van al die keukenmachines loopt als een rode draad door de tentoonstelling. Het Stadsmuseum, dat in voorbeelden van massacultuur zijn specialisme zoekt, wilde geen droge opsomming geven van hoe de producten bij Moulinex worden ontwikkeld. In plaats daarvan werd de tentoonstelling ingericht met reconstructies van tijdgebonden interieurs die ook voor de niet-ingewijde direct herkenbaar zijn. Dat maakt deze tentoonstelling zo aardig: alle apparaten van Moulinex, die eigenlijk heel gewoontjes ogen, staan in een vertrouwde omgeving. De bezoeker kan zijn eigen woon- en leefsfeer terug vinden, wat voor een hoog déjà-vu gevoel zorgt.

Met deze weinig pretentieuze opstelling wordt ook duidelijk dat Moulinex weinig elitaire opvattingen wil uitdragen. Het bedrijf richt zich op het brede middenpubliek. 'Het publiek dat zich bij Blokker thuisvoelt', aldus de leiding van Moulinex-Benelux. Dat is ook niet het publiek dat kickt op Italiaanse of Scandinavische vormgeving en daar veel geld voor over heeft. Producten van Moulinex zijn duur noch spotgoedkoop, ze bieden wel veel value for money.

Moulinex' oprichter Jean Mantelet heeft met zijn vernieuwende ideeën de toon gezet voor het bedrijf. In 1932 bedacht hij een groentenmolentje dat geschikt was om er aardappelpuree mee te maken. Het was het eerste grote succes. Toen hij het molentje op een huishoudbeurs in Parijs presenteerde, werden er in korte tijd zo'n 500 van verkocht. Pas na de oorlog kon Mantelet het assortiment vergaand uitbreiden. Het leidde ook tot een naamswijziging: 'Moulin Légumes' (letterlijk Groentenmolen) dekte vanwege de nieuwe producten niet langer de lading. Het verhaal wil dat Mantelet zo op de naam 'Moulinex' kwam, van Moulin ex, oftewel weg met de molen!

Sindsdien heeft het bedrijf een geweldige vlucht genomen: Moulinex verkoopt in 127 landen. Door zijn fabrieken in Normandië neer te zetten, waar een gunstig investeringsbeleid heerst, bleef Moulinex een door en door Frans bedrijf. Pas onlangs werd voor de productie van strijkijzers naar een lagelonenland uitgeweken. Maar de ontwerpafdeling blijft in het Normandische Caen. Het ontbreken van bekende namen op die ontwerpafdeling zorgt ervoor dat de vormgeving van Moulinex anoniem is. Kun je ook vandaag de dag nog spreken van typisch Italiaans of Zweeds design, een Franse stijl is aan deze producten nauwelijks af te leiden. In uitgesproken design met extreme kantjes ziet Moulinex geen brood.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden