Huisartsenzorg / Rustig een bloeddrukje meten is er niet meer bij

Steeds meer mensen zitten zonder huisarts, doordat de bestaande praktijken overvol zijn. Dat noopt tot noodoplossingen en tot een geheel andere taakverdeling in de huisartsenzorg.

UTRECHT - Huisarts Jan van Zwieten had 25 jaar lang een eigen praktijk, in Odijk. Toen had hij er genoeg van. ,,Ik kon niet meer de huisarts zijn die ik wilde'', licht hij toe.

Vroeger deed hij in zijn behandelkamer een heleboel voorwerk. Een patiënt die hij doorverwees, kon dan binnen een week of twee wel op de operatietafel liggen. Maar zo zoetjesaan duurde het weken, zo niet maanden voor de patiënt in het ziekenhuis terecht kon -waarna de medisch specialist eerst al zijn voorwerk nog eens dunnetjes overdeed. Zo groeide, met de wachtlijsten, ook Van Zwietens onvrede.

Anderhalf jaar geleden deed hij zijn praktijk van de hand. Hij had langer tijd nodig dan hij had gedacht om weer op adem te komen -stress, verklaart hij. Daarna nam hij in verschillende praktijken waar voor andere huisartsen. En sinds oktober werkt hij in de praktijk Jaarbeursplein, een bijzondere noodvoorziening in de Utrechtse binnenstad, voor patiënten die geen eigen huisarts kunnen vinden. Een buitenkansje, vindt hij, want deze praktijk blijkt een prima plek om te experimenteren met nieuwe vormen van huisartsenzorg. Dát die zorg op de schop moet, staat voor Van Zwieten wel vast: ,,We moeten iets verzinnen, want er zal nog jarenlang een tekort aan huisartsen zijn.''

Het idee voor de praktijk Jaarbeursplein -een onderneming van de Utrechtse GG en GD en zorgverzekeraar Agis- ontstond vorig voorjaar. Op dat moment was de nood hoog, vooral in de wijken Overvecht en Kanaleneiland: huisartsen vertrokken, opvolgers bleken niet te vinden voor deze klaarblijkelijk weinig aantrekkelijke stadspraktijken. De noodpraktijk moest de acute druk van de ketel halen. Maar Agis en de GG en GD zagen daarnaast hun kans schoon om de taken in de praktijk op een heel andere manier te verdelen.

In de praktijk Jaarbeursplein kregen de praktijkverpleegkundigen vergaande bevoegdheden toebedeeld, wat een aanzienlijke taakverlichting voor de huisarts betekent. Het kostte veel tijd om dit rond te krijgen. Zo moest de inspectie voor de gezondheidszorg haar fiat geven voor deze nieuwe werkwijze. Maar op 21 oktober ging de praktijk dan toch open, en drie maanden verder zijn de verzekeraar en de GG en GD er zeer mee in hun nopjes. Wekelijks bellen zo'n 150 patiënten. De helft van hen heeft genoeg aan een telefonisch advies, de andere helft komt langs voor een consult bij de praktijkverpleegkundige of de huisarts.

Praktijkverpleegkundigen worden al op tal van plaatsen ingezet in de Nederlandse huisartsenpraktijken, maar niet zoals hier. ,,Gewoonlijk doen ze zorg voor chronische patiënten, zoals mensen met suikerziekte of astma'', legt Van Zwieten uit. ,,Hier doen ze veel meer, bijvoorbeeld eenvoudige diagnostiek van oorklachten, luchtweginfecties of rugpijn.'' De gespecialiseerde verpleegkundigen kunnen, ervaart Van Zwieten, zelfstandig eenderde van de klachten afhandelen. Omdat ze dat volgens de huidige wet niet mogen, controleert Van Zwieten deze patiënten nu nog achteraf.

Bijkomend voordeel is dat er weer rust is gekomen onder de door werkdruk geteisterde Utrechtse huisartsen. Floriaan van Bemmelen van Agis: ,,De huisartsen weten dat patiënten altijd hier terecht kunnen. Ze hoeven dus niet alleen maar 'nee' te verkopen.'' Die rust is hard nodig, want het huisartsentekort in Utrecht is nog lang niet opgelost. De praktijk Jaarbeursplein heeft vorige week drie maanden extra gekregen. Maar op 1 mei is het -althans in deze vorm- afgelopen, want de gemeente Utrecht wil niet structureel huisartsenzorg gaan bieden. Mogelijk kan de werkwijze wel elders worden overgenomen. Agis denkt nu aan samenwerking met bijvoorbeeld een ziekenhuis, een gezondheidscentrum of een verpleeghuis.

Huisarts Van Zwieten begon sceptisch aan zijn werk in de praktijk Jaarbeursplein, geeft hij toe. ,,Ik was er niet blij mee dat praktijkverpleegkundigen zo'n groot deel van het werk overnemen, en dat ik als huisarts alleen de moeilijke patiënten krijg.'' Inmiddels is hij er wel van overtuigd dat de opzet kan helpen om het huisartsentekort op te lossen. Dat is hard nodig, maar het blijft evengoed jammer: ,,Vroeger kon je na een indringend gesprek even uitblazen bij de simpele dingen. Even een bloeddrukje meten, even lachen met een patiënt.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden