'Huisarts is sleutel tot een succesvolle griepcampagne'

Hij is opgelucht, zegt Roel Coutinho, directeur van het centrum bestrijding infectieziekten en dus verantwoordelijk voor de jaarlijkse griepvaccinatie. Voor hem op tafel ligt het rapport van IQ Healthcare over de griepvaccinatie in 2011. "Vorig jaar dacht ik nog 'dat loopt helemaal mis' toen huisartsen zeiden dat hun aanloop echt minder was." Maar de cijfers laten zien dat het wel meevalt. De vaccinatiegraad daalde weliswaar 3 procent, maar per saldo doet Nederland het nog steeds prima.

En dat terwijl de vaccinatiecampagne vorig jaar met de nodige ophef gepaard ging, waarbij Coutinho vooral wijst op vakblad Geneesmiddelenbulletin. Dat plaatste kanttekeningen bij nut en effectiviteit van de jaarlijkse vaccinatie. "Dat is helemaal geen nieuwe discussie. We weten dat het griepvaccin goed werkt bij gezonde mensen, maar minder effectief is bij mensen bij wie de afweer gestoord is, of bij de alleroudsten. Elke jaar is bovendien de vraag: hoe zit het met de match tussen virus en vaccin? De ene keer is die match groter dan de andere. En werkt het vaccin dus beter."

Ieder jaar is het griepvirus namelijk anders. De samenstelling kan zelfs veranderen gedurende het griepseizoen. Coutinho: "Discussie is natuurlijk prima. Die vond ook afgelopen jaar weer plaats bij de Gezondheidsraad. Maar ook toen was de conclusie dat er zoveel bewijs is over de werking van het vaccin dat vaccinatie zinnig is. Al zal de bescherming nooit een volle 100 procent zijn, maar schommelt die in de praktijk, mede door die beperkte match, tussen de 50 à 60 procent."

Daarnaast zorgde de kritische huisarts Hans van der Linde voor de nodige rumoer. Hij stelde in de media de onafhankelijkheid van griepadviseur Coutinho ter discussie - een zaak die Coutinho hoog opnam en waarover de rechter zich op dit moment buigt. "Voor ons is het interessant dat ondanks alle publiciteit en toestanden de vaccinatiegraad op peil bleef en niet, zoals bij de HPV-vaccinatie tegen baarmoederhalskanker, naar beneden kelderde," zegt hij.

Coutinho vermoedt dat dat veel te maken heeft met de rol van de huisartsen. "Die genieten terecht een groot vertrouwen bij hun patiënten en zijn degenen die de patiënten voor de vaccinatie oproepen."

Heel anders dus dan bij de HPV-vaccinatie, waarvoor de GGD's uitnodigingen versturen. In 2009 haalde dus maar ongeveer de helft van de opgeroepen meisjes hun eerste HPV-prik. Inmiddels is dat, na veel inspanning, gestegen tot 59 procent. "Maar de HPV-vaccinatie lijkt de uitzondering te zijn in een verder goed functionerend rijksvaccinatieprogramma", vindt Coutinho. Hij voelt er daarom niets voor om huisartsen ook in te schakelen bij de HPV-prik. De ziektebestrijder vermoedt dat de lage HPV-vaccinatiegraad vooral te maken heeft met de jonge doelgroep. "Jonge meisjes die moeten worden ingeënt tegen een ziekte die ze mogelijk pas over twintig, dertig jaar krijgen; dat is voor mensen lastiger voor te stellen dan de jaarlijks terugkerende griep."

Toch plaatst Coutinho, ondanks zijn opluchting, een enkele kanttekening bij de cijfers over de griepvaccinatie. "Dat gezonde mensen tussen de 60 en 65 hun prikje niet halen, is misschien wel voorstelbaar. Die zijn immers niet ziek en hebben iets van 'mij kan niets overkomen, waarom zou ik die prik halen?' Toch is dat juist die groep waarvan overduidelijk is bewezen dat het vaccin werkt."

Daarnaast krijgt hij ook signalen dat de vaccinatiegraad van personeel in zorginstellingen te wensen overlaat. "Daar zijn geen cijfers van, maar ik vind het een hele wonderlijke zaak dat mensen in de zorg, die toch hun werk doen vanuit een zekere passie, hier zo lankmoedig mee omgaan. Kennelijk is er niet zoveel bewustzijn dat het vaccin niet alleen henzelf beschermt, maar ook het risico verlaagt voor de mensen die ze verzorgen."

Verplichte vaccinatie vindt Coutinho echter veel te ver gaan. "Maar het helpt al als bestuurders van instellingen het belang van vaccinatie bij hun personeel onder de aandacht brengen, zo leert onderzoek dat is uitgevoerd naar de vaccinatie tegen het Mexicaanse griepvirus."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden