'Huilende Lubbers is ook nieuws' Mannelijke huisartsen, vrouwen als verpleegster of patient

UTRECHT - Waarom treden er zo weinig deskundige vrouwen op in de media? Waarom overheerst van vrouwen nog altijd het beeld van ondergeschikte, schatje of slachtoffer? Weerspiegelen de media de werkelijkheid of juist een bepaalde manier van denken en werken?

Deze vragen kwamen gisteren aan bod in een debat over beeldvorming van vrouwen in de media, georganiseerd door PRES Emancipatiebureau Utrecht en geopend door Dorette Kuipers, coordinator van het Bureau Beeldvorming M/V van de NOS.

Volgens Kuipers, die eerder de brochure 'Mieke, hoe is de stand?' schreef - waarvoor zij 300 uur tv en 125 uur radio analyseerde - zijn vrouwen meer aanwezig in de lichtere genres als spelletjes en dramaseries, maar is in de nieuws- en actualiteitenrubrieken maar een op de vijf personen een vrouw. Zij toonde met een aantal tv-fragmenten aan dat mannen snel de rol van deskundige krijgen en vrouwen in de ondergeschikte hoek worden gedrukt.

De programmamakers zouden volgens haar hun best moeten doen vrouwen meer autoriteit te geven. Zo werden in een programma over influenza acht mannelijke deskundigen opgevoerd en drie vrouwen in de rol van verpleegster of patient. Kuipers: “Ze zeggen vaak dat er weinig vrouwelijke deskundigen zijn. Maar de huisarts had hier een vrouw kunnen zijn.”

Volgens Kuipers is het van belang dit soort 'subtiele mechanismen' op te sporen en vervolgens aan te pakken. “Ik realiseer me dat neuzen tellen beperkt is. Daarom is het goed om te kijken of mannen en vrouwen in dezelfde positie wel hetzelfde worden benaderd.” Dat is bijvoorbeeld niet het geval met een tv-programma, waarin een vrouw mocht praten over het kweken van orchideeen als hobby en een man als deskundige werd opgevoerd.

Kuipers stelde ook vast dat vrouwen op de televisie vaker familiar, grappenderwijs en complimenteus worden toegesproken en sneller worden getutoyeerd dan mannen. Kuipers: “We kunnen niet meteen suggesties en alternatieven aandragen, maar we willen veranderingsmogelijkheden laten zien.”

Directeur Els Diekerhof van de Utrechtse School voor Journalistiek en Voorlichting gaf vijf journalistes de gelegenheid te reageren. De forumleden bekeken de situatie vooral praktisch. Ze gaven toe dat weinig vrouwen met gezag in het nieuws komen, maar constateerden tegelijk dat de praktijk het vaak niet toelaat net die ene vrouwelijke deskundige op te voeren. Altijd is er de druk van de deadline en moet er rekening worden gehouden met andere journalistieke criteria.

Churwina La-Cruz van de migrantenomroep Radio Seglo verklaarde dat zij nooit principieel voor een vrouw kiest, maar voor de beste spreker. Voor haar programma is het belangrijk dat de gasten vloeiend en onderhoudend Papiamento spreken.

Bovendien, constateerde Liesbeth de Moor van Stadsomroep Utrecht en RVU, is het niet de taak van de media een achtergestelde groep naar voren te halen. Als het kan, laat De Moor een vrouw aan het woord, maar altijd vanwege de kwaliteiten van de geinterviewde. Veel principieler waren de reacties van het forum niet. Niemand leek bevreesd voor een beklemmende verkramptheid als journalisten en scenarioschrijvers zich steeds moeten afvragen of hun produkt niet nadelig is voor de beeldvorming van vrouwen.

Misschien is dat gevaar ook theoretisch, want niemand kon of wilde zeggen wat voor beeld van vrouwen de media dan wel zouden moeten uitdragen. Ze wezen erop dat daarvoor de doelgroepen te verschillend zijn. De glossy damesbladen zijn er niet om revolutie te preken en de nieuwsmedia hebben niet de taak op te komen voor de belangen van een bepaalde groep. Bovendien zijn vrouwen onderling te verschillend; vinden ze heel andere dingen interessant.

Alleen het beeld van slachtoffer wilden de forumleden graag vermijden. Toch zou geen van hen de opnamen van de huilende Elske ter Veld uit de journaals of kranten hebben gehouden. “Als Lubbers of Kok zou huilen was dat ook in beeld gekomen”, zei Karin Bos van het Utrechts Nieuwsblad.

Marja Vuijsje van Opzij vond het wel opvallend dat journalisten bij het aftreden van Ter Veld veel nadruk legden op de persoonlijke aspecten. “Er wordt alsmaar benadrukt dat ze is getackeld door andere vrouwen. Zodra vrouwen mot met elkaar krijgen, ligt het aan hun genen of hun geslacht. Voor mannen geldt dat blijkbaar niet. Bij een man was het gegaan over verschillen in opvatting.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden