Huilen van schoonheid

Het pleit krachtig voor de VPRO dat zij een nieuwe aflevering in de serie 'Van de Schoonheid en de Troost' onbekommerd laat voorafgaan door een ongenadige parodie op de vorige. Want helemaal massieve ernst mag het niet worden. Is er overigens wel een parodie mogelijk op iets wat echt perfect is?

In een gedicht dat 'groen uitgeslagen' heet, schrijft Rutger Kopland naar aanleiding van het cliché 'Eenmaal gaan we allemaal', uitgesproken bij een begrafenis: 'Om te huilen zo mooi'. Nu was de situatie misschien wel om te huilen, maar het gedicht gaat ook over ontroerende moestuinen, vanuit de trein gezien en 'over de oude, beschimmelde dingen'. Ik denk dus aan het 'huilen van mooiheid', dat mijn zoon als kind wel eens deed of zei te kunnen doen.

Is mooiheid dan om te huilen? Om ook eens dichterlijk te zijn: zelf vind ik soms dingen en gezichten 'om te huilen zo lelijk'. En bleef het daar maar bij: er zijn ook taferelen om te lachen zo ernstig of om te huilen zo vrolijk. Wie niet huilt als hij een goed geregisseerde polonaise ziet in een bejaardenhuis, heeft geen hart. En wie toch al zin heeft om te huilen of te lachen, lijkt daar altijd wel een aanleiding voor te vinden in wat hij hoort en ziet. Het hoeft maar een miniem schokje teweeg te brengen om de hele aggregatietoestand van zijn gemoed in beroering te brengen.

Sommige gedichten van Kopland zijn om te huilen zo mooi en tegelijk om te lachen zo ernstig. Juist die gelijktijdigheid ontroert en veroorzaakt misschien wel zelf het schokje dat de ontroering is. Kopland noemde dit 'een onverhoedse aanval vanuit het decor'. Maar is het cliché 'eenmaal gaan we allemaal', zo groen uitgeslagen als het is, ook nog troostend? Misschien is het gevoel alleen al dat wij zo gevoelig zijn en het genot van die gevoeligheid -die vroeg of laat toch ergens op zal moeten slaan- het hoogste dat we op het gebied van troost kunnen bereiken.

De biologische psychiater die Kopland onder zijn ware naam Van den Hoofdakker ook is, zou ons over dat klotsende mengsel het een en ander kunnen vertellen, wat mij betreft bij voorkeur in chemische termen die we zelf niet kunnen verzinnen en waar we dan een groot geloof aan kunnen hechten: kijk eens, het is gewoon een kwestie van, en vul dan maar een stofje in. Met adrenaline is dat destijds uitstekend gelukt. De geleerde deed dat niet; zijn interviewer leek er amper in geïnteresseerd te zijn, en het zou misschien ook ontluisterend geweest zijn voor al die gedichten, om te huilen zo mooi. En ik zat maar vol verwachting te kijken naar de talloze denkrimpels van de milde medemens die het geheim kent, maar het ons niet wilde vertellen, om te lachen zo ernstig, maar een troost om te beseffen dat het er allemaal is en dat het ergens geweten wordt door een geleerde die onder een als glas zo doorzichtige schuilnaam ook zijn roerselen belijdt en door tweespalt wordt verscheurd. En die interviewer alles maar begrijpen. Want ook hij heeft, mochten wij begrijpen, de eenzame toppen van de existentiële belevingen beklommen en zijn zienersblik overschouwt het landschap van lief en leed daar beneden hem.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden