Huib Rijk is akkerbouwer te Biddinghuizen, Henk Besten is veehouder te Heino; beiden zijn actief in het Kritisch Landbouw Beraad.

De Europese Gemeenschap staat voor wat betreft haar landbouwbeleid momenteel voor een revolutionaire omslag in het denken.

Als de plannen van Europees landbouwcommissaris Mac Sharry om de gangbare prijsondersteuning in de landbouw te vervangen door inkomenstoeslagen, daadwerkelijk doorgang vinden, dan wordt de basis waarop de Europese landbouw in de afgelopen decennia 'groot' is geworden, onder het beleid weggehaald. De uitgangspunten zullen veel meer het behoud van werkgelegenheid in de landbouw zijn en grotere aandacht voor natuur en milieu.

Fundamenteel

Deze fundamentele beleidswijziging is natuurlijk mede ingegeven door interne en externe factoren als de stijgende kosten van het beleid en de Amerikaanse druk om in GATT-verband de EG-steun aan de landbouw te verminderen.

Toch bespeuren wij ook elementen in het nu voorgestelde beleid die wijzen op het inslaan van een andere weg dan die van produktie- en produktiviteitsstijging, die tot nu toe werd gevolgd.

Hoewel wij ons zeker niet in alle elementen van de plannen van Mac Sharry kunnen vinden, willen wij toch op enkele zaken wijzen, die naar onze mening als positief zijn te beoordelen. Dat zijn:

het voornemen om nu daadwerkelijk tot beheersing van de produktie over te gaan;

de gedachte om met behulp van de inkomenssteun zoveel mogelijk kleinere bedrijven in stand te houden en daarmee de leefbaarheid van het platteland in veel streken van de Europese Gemeenschap te bevorderen;

de begeleidende maatregelen, zoals bijvoorbeeld VUT-regelingen, om een sociaal verantwoord structuurbeleid te voeren;

de maatregelen ter stimulering van de extensivering van de produktie.

Deze maatregelen kunnen worden gezien als uitingen van een andere kijk op de toekomst van de landbouw, dan jaren het geval is geweest. Wij zien dergelijke maatregelen als een erkenning van de noodzaak van een geheel ander landbouwbeleid.

Prijsdalingen

Wel hebben wij moeite met de mate waarin Mac Sharry de prijzen voor de belangrijkste landbouwprodukten naar beneden wil brengen. Het is voor geen enkele akkerbouwer of veehouder in de Europese Gemeenschap mogelijk om tegen wereldmarktprijzen te produceren. Wij zijn dan ook van mening dat de voorgestelde prijsdalingen voor de producenten volledig moeten worden gecompenseerd.

Ook moet de Europese Gemeenschap boeren en boerinnen de garantie geven dat hun inkomen geen speelbal zal worden van de politiek, maar in de loop van de jaren op een redelijk peil zal worden gehandhaafd. Wanneer die zekerheid niet wordt gegeven, graaft de Europese landbouw met de plannen van Mac Sharry haar eigen graf.

Wij zien de voorstellen van Mac Sharry heel duidelijk in het kader van de lopende GATTonderhandelingen en het is duidelijk dat de EG in het kader van die onderhandelingen zal moeten instemmen met het verminderen van haar steun aan de landbouw. Wij zijn daar op zich niet tegen. Zeker niet voor wat betreft het afbouwen van de exportrestituties, die een verstorend effect op de wereldmarkt hebben en de mogelijkheden voor landen in de derde wereld om in hun eigen voedselproduktie te voorzien, frustreren. Daar moet dan wel een ander landbouwbeleid in die landen zelf tegenover staan, waarbij de lokale voedselproduktie wordt gestimuleerd.

In ruil voor het afbouwen van de exportsubsidies zou naar onze mening wel de invoer van veevoergrondstoffen uit de derde wereld mogen worden beperkt. Daardoor kan enerzijds meer graan uit de Europese landbouw zelf in het veevoer worden verwerkt en anderzijds kan worden gepoogd om, met steun van de EG, de exportafhankelijkheid van derde-wereldlanden op dit gebied te veranderen in de noodzakelijke voedselvoorziening voor de eigen bevolking.

Vertaald naar de landbouwproduktie in de EG zelf vinden wij dan ook dat die moet zijn gericht op een niveau waarop wordt voldaan aan de eigen behoefte van de EG, inclusief extra voorraden voor voedselzekerheid en internationale voedsel-noodhulp. Daarvoor zou de landbouw ook als geheel moeten worden geextensiveerd.

Biologisch

Wij zouden daarvoor, naast de desbetreffende elementen uit de plannen van Mac Sharry, de volgende ideeen op tafel willen leggen:

het stimuleren van de biologische landbouw als lange-termijn alternatief voor de Europese landbouw als geheel. Onderwijs, onderzoek en voorlichting zouden veel meer op dat doel moeten worden gericht;

het gebruik van kunstmest en bestrijdingsmiddelen zou moeten worden beperkt door het instellen van regulerende heffingen;

er zouden voor de veehouderij in de gehele EG maximale bemestingsnormen per hectare grond moeten gelden, ondersteund door eventueel noodzakelijk structuurbeleid om de gevolgen daarvan op te vangen;

een verbod op dierlijke groei- en produktiestimulerende hormonen (BST bijvoorbeeld) en plantaardige groeiregulatoren.

Een laatste punt is de toenemende concentratie van de landbouwproduktie in enkele regio's van de EG. Wij zijn van mening dat deze ontwikkeling moet worden tegengegaan en dat de voorstellen van Mac Sharry daar een aanzet toe geven. Maar er zou op dat gebied meer moeten gebeuren.

Inkomenstoeslagen en structuurbeleid zouden mede moeten worden gericht op een evenwichtiger ontwikkeling van alle regio's van het Europese platteland en daarvoor zou bijvoorbeeld de regionale verwerking van en handel in landbouwprodukten kunnen worden gestimuleerd.

Op die wijze zou en zoveel mogelijk werkgelegenheid in de landbouw kunnen blijven en de leefbaarheid van het Europese platteland kunnen worden bevorderd.

Al met al geven de plannen van Mac Sharry naar onze mening wel degelijk een aanzet voor een beter landbouwbeleid en zijn zij als zodanig gematigd positief te beoordelen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden