HUGH MICHAEL ROSE Koele kikker met goede neus

Hebben alle grote generaals een grote neus? Dat was de kwestie, meende de Daily Mail, naar aanleiding van de benoeming vorige maand van de Britse luitenant-generaal Sir Hugh Michael - Mike - Rose tot bevelhebber van de vredesmacht van de Verenigde Naties in Bosnie. Zonder antwoord te geven op de vraag, plaatste het populaire dagblad de militair - “een van onze flinkste en meest uitgekookte generaals, uitgerust met een forse stoomfluit” - in een rijtje illustere vechtjassen als Julius Caesar, Napoleon en de Franse generaal De Gaulle.

De meer serieuze pers zette Rose af tegen zijn voorgangers in Bosnie: de Canadees Lewis MacKenzie, Phillipe Morillon (Frankrijk) en de Belg Francis Briquemont. Allen gefrustreerd omdat zij hun handen gebonden zagen en allen voortijdig vertrokken. Hun knapste generaal, letterlijk en figuurlijk, zal het niet overkomen, menen Britse commentatoren. En de generaal zelf denkt er net zo over.

Rose geldt als een ijskoude, slim, een man van originele ideeen, arrogant volgens menigeen omdat hij onhebbelijk doet tegen mensen die hem niet kunnen volgen. De verzamelaar van Engelse aquarellen is een militair met een enorme staat van dienst, maar vooral gek van het 'krijgsspel', en de fysieke en mentale uitdagingen die volgens hem in het oorlogvoeren besloten liggen.

Zijn koele houding en absolute stilzwijgen over zijn prive-leven (25 jaar getrouwd met Angela Raye Shaw, twee zonen) wordt door sommigen verklaard als een trauma van de scheiding tussen zijn ouders. Zijn moeder verliet luitenant-generaal Hugh Vincent Rose voor romanschrijver John Masters, die dat verhaal keurig uit de doeken deed in zijn autobiografie. Mike werd naar het nogal spartaanse Cheltenham College gestuurd, de 'basisschool' voor menige Brits militair.

Op de universiteit (Oxford) onderscheidde hij zich met zijn keuzes voor filosofie, politiek en economie, studierichtingen die in die dagen niet voor de hand lagen voor een aankomende beroepsmilitair. Maar de jonge Rose vond een gedegen academische vorming onontbeerlijk. Na zijn doctoraal schreef hij zich zelfs zes maanden in op de Sorbonne in Parijs om zijn blik te verbreden.

Volgens sommigen werd Rose voor Bosnie aangewezen omdat hij in Frankrijk de taal van zijn meerdere leerde spreken, de VN-bevelhebber voor heel het voormalige Joegoslavie, Jean Cot. Anderen zeggen dat de gewiekste generaal de Britse terugtrekking uit het Balkan-avontuur moest voorbereiden. Hoe het ook zij, de Brit lijkt zich te ontpoppen als de aangewezen man om Unprofor, de VN-vredesmacht, haar werk te laten doen.

Rose begon zijn militaire carriere in '64 bij de Coldstream Guards, hetzelfde onderdeel dat nu bij Vitez in Midden-Bosnie is gelegerd en onder zijn bevel staat. Twee jaar lang diende hij in Aden, waar hij de ins en outs leerde van stammenoorlog en stadsterreur. In Oman en het roerige Noord-Ierland kreeg hij een vervolgcursus.

Hij was inmiddels bij de commando's, de Special Air Service (SAS), toen hij in de jaren zeventig voor het eerst in Belfast diende. De SAS werd ingezet om het Ierse republikeinse leger (Ira) “fijn te knijpen als een tube tandpasta”. Na het vertrek van Rose werden beschuldigingen geuit over een 'shoot to kill'-beleid - eerst schieten dan vragen - waarvan de Britse bezettingsmacht werd beticht. Toen hij tien jaar later opnieuw in NoordIerland werd ingezet, zou hij volgens een rapport hebben aangedrongen op tactieken die het daglicht wel konden verdragen.

Hij vestigde landelijk en in politiek Londen de aandacht op zich door voor de snorrende BBC-camera's zijn SAS-eenheid de bezetting van de Iraanse ambassade (door Iraniers) in Engeland te laten breken. De toenmalige premier, Margaret Thatcher, was naar verluidt weg van de generaal met zijn doordringende blauwe kijkers die zo doortastend wist op te treden.

Volgens de legende zou Rose via een zelf geregelde satelliet-verbinding direct contact hebben onderhouden met de premier in de Falklandoorlog, die Britten en Argentijnen in '82 uitvochten. Hij zou buiten het terughoudende kader om hebben aangedrongen alle registers open te trekken en snel de oorlog te beslissen (reden waarom hij nu zou worden gezien als de man om VN-bureaucraten in te pakken).

Waar is, dat hij een cruciale rol heeft gespeeld bij de beeindiging van het conflict. Het was zijn idee een Argentijns radio-programma binnen te dringen om Buenos Aires te laten weten, dat het tijd was om te praten. De Argentijnen accepteerden de uitnodiging om Rose te ontmoeten.

Op zijn onorthodoxe manier zette de Britse generaal het prestigieuze 'Army Staff College' op z'n kop, waar hij in 1990 directeur van werd. Hij pleitte voor het overboord zetten van het militaire denken dat was ingegeven door de oude Oost-West-verhouding, en introduceerde voor de staf-officieren cursussen over 'peacekeeping', het bewaren van vrede, toen nog maar net duidelijk was dat deze taak de toekomst zou worden voor het leger. Rose huurde zelfs de voormalige vijand in, sprekers uit de ex-Sovjet Unie, om de Britse officieren op een andere manier te leren denken.

Op zijn 54e verjaardag (5 januari) kreeg hij te horen dat hij naar Bosnie mocht vertrekken. Hij toonde in Sarajevo zijn spreekwoordelijke onverschrokkenheid door zich anders dan zijn voorgangers niet in een zwaarbepantserde Renault 25 rond te laten rijden, maar de straat op te gaan om de burgers van de Bosnische hoofdstad duidelijk te maken dat zij het hoofd niet moesten laten hangen.

Bij de belegeraars buiten de stad, de Bosnische Serviers, liet hij onmiddellijk bij het eerste contact zijn visitekaartje achter, toen zij dreigden een VN-konvooi voor Sarajevo tegen te houden. Hij verklaarde van zijn mandaat gebruik te zullen maken en zich desnoods schietend een weg langs hun stellingen te banen.

Op zulke momenten voelt de Brit zich in zijn element, net als bij het afdwingen van de wapenstilstand in Sarajevo waar de partijen met zijn voorwaarden akkoord gingen. Of hij zich straks 'redder van de Bosnische hoofdstad' mag noemen, zoals de Britse media eisen, moet blijken. Maar hij zal zeker niet naar Londen terugkeren als nog een gefrustreerde generaal.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden