Houten huis in glazen doos

Rotterdam wil van het Lloydkwartier een levendig woon-, werk- en uitgaansgebied maken met een mix van oud- en spraakmakende nieuwbouw. Bij zoveel pretenties mag een opvallende entree niet ontbreken. Die is er nu, met het nieuwe gebouw van het Onafhankelijk Toneel.

Henny de Lange

Van enige afstand ziet de nieuwe huisvesting van het Onafhankelijk Toneel op de kop van de Müllerpier er uit als een grote doos. Dichterbij blijkt de doos voor de helft transparant zodat je zo naar binnen kunt kijken. De inhoud is een verrassing: achter de glazen voorgevel, die de uitstraling heeft van een grote etalage, staat een blankhouten huis met puntdak. Onder dat puntdak huist de theaterzaal, die zich van achter het glas uitnodigend presenteert aan de buitenwereld. Als 's avonds de lichten aangaan, zijn de contouren van het theaterhuis van grote afstand zichtbaar. Overdag zijn ze minder goed te zien, dan is het vooral de buitengevel van het gesloten deel van de doos die alle aandacht naar zich toe trekt.

De Rotterdamse architect Frans Ziegler trok de doos een 'jas' aan van oranje cocoon, een isolerende kunststoflaag die ook wel wordt toegepast als bekleding van biersilo's en in de vliegtuigindustrie. Om vandalen en verfkladderaars voor te zijn, bekleedde Ziegler de kunststofwand met een frame van metalen roosters. Als het zonlicht de oranje bekleding laat opgloeien, zorgen de roosters voor speelse effecten. ,,Zo mooi, dat hadden wij van te voren ook niet kunnen bedenken'', zegt Ziegler. Er was geen tijd en geld om een proefopstelling te bouwen.

Ziegler had nog nooit een theater gebouwd. Regisseur en decorontwerper Gerrit Timmers van het Onafhankelijk Toneel, die ook deel uitmaakt van de driehoofdige artistieke leiding, heeft een belangrijke inbreng gehad in het ontwerp. Het theatergezelschap had vooral behoefte aan een voortzetting van de huiselijke warme sfeer in de oude zaal met puntdak, die maar 100 bezoekers kon bergen. De nieuwe zaal (16 bij 30 meter en een nokhoogte van 10 meter) is min of meer een uitvergrote kopie van de oude theaterzaal en door de houten uitvoering al even intiem. Er kunnen 200 mensen in.

In niets refereert het ontwerp aan de maritieme omgeving, of het zou moeten zijn dat het huis in de glazen doos een variatie is op de maritieme huisvlijt van het scheepje in de fles. Ziegler: ,,Daar heb ik zelf nooit aan gedacht. Waar het mij vooral om ging is dat je van buitenaf ziet wat je binnen te wachten staat. Het theater zet zichzelf in de etalage en nodigt uit om te komen kijken. Het houten huis met zijn zadeldak heeft daarnaast ook iets weg van een schuur, een toneelschuur.'' Het etaleren van het theater en de openheid van het gebouw sluiten aan op de visie en werkwijze van het Onafhankelijk Toneel. Gerda Roest van het OT: ,,Bij onze voorstellingen mag je ook altijd alles zien, je wordt niet gefopt. Dat geldt ook voor dit gebouw. Je snapt meteen hoe de constructie in elkaar zit.''

De verpakking in een doos heeft ook allerlei praktische voordelen met het oog op geluids- en temperatuurisolatie. In de tussensleuven zitten alle kabels en buizen van de luchtverversing. Over het dak van de binnenzaal kan gelopen worden en op elke willekeurige plek in het dak kan licht worden aangebracht of kunnen decorstukken of acteurs de toneelruimte in. De acteurs kunnen tussen de binnen- en buitenwand om de hele zaal heenlopen en de tribune voor het publiek kan in elke denkbare opstelling worden neergezet. Daarmee sluit het hele ontwerp naadloos aan op de flexibele werkwijze van het OT. Nieuwbouw en inrichting kostten 4,5 miljoen euro.

De oudbouw van het Onafhankelijk Toneel, dat in 1986 naar dit pand verhuisde, zit vastgeklonken aan de nieuwbouw. Het oorspronkelijke gebouw was ernstig verzakt en moest worden opgevijzeld en gerenoveerd. De oude theaterzaal wordt repetitieruime. De andere ruimtes in de oudbouw gaat het OT gebruiken voor het atelier, kantoren, opslag van kostuums en kleedkamers voor de acteurs. Het oude gebouw dateert uit het begin van de vorige eeuw en werd toen gebruikt door de Scheepvaart Vereeniging Zuid (SVZ) om havenarbeiders aan te nemen voor werk in de haven. Op het koperen hoektorentje herinneren de letters SVZ aan de historie. Ook binnen is de havengeschiedenis nog zichtbaar. Op een van de muren van de oude theaterzaal staat 'Volksbond tegen Drankmisbruik', als waarschuwing voor de havenarbeiders om niet meteen hun loon, dat in deze zaal werd uitbetaald, in de kroeg te verdrinken.

Het OT is blij met de combinatie van oud en nieuw. En architect Ziegler borduurt daar naar hartelust op voort door in vormen en materiaalkeuze ook voortdurend te zoeken naar contrasten. En als je naar buiten kijkt, zie je diezelfde mix van oude havengebouwen en nieuwe architectuur, van havenkranen op de achtergrond en nieuwe bedrijvigheid in de voormalige energiecentrale, waar tv-, film- en ict-bedrijven onderdak hebben gekregen.

Officiële opening in mei, voorstelling 'Bouwmeester Solness' van Ibsen, regie Mirjam Koen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden