Column

Houd op met die oneerlijke belasting op spaargeld

Beeld ANP XTRA

In een poging de steeds stijgende overheidsuitgaven niet helemaal de pan uit te laten rijzen, benadrukken opeenvolgende kabinetten dat burgers meer eigen verantwoordelijkheid moeten nemen. Het bevorderen van die eigen verantwoordelijkheid is een loffelijk streven. Het zou ook los van nijpende overheidsfinanciën moeten gebeuren. Maar krijgen burgers er wel echt de ruimte voor?

Veel zogenaamde bezuinigingen blijken niet in te houden dat de overheden met minder geld toe moeten, maar dat burgers zwaardere lasten krijgen opgelegd. Werd er maar eens echt bezuinigd op het totaal aan overheidsuitgaven. Dan zouden burgers eindelijk ook wat vrijer kunnen ademen.

Dat van burgers vaker een eigen bijdrage aan bepaalde voorzieningen wordt verwacht, is niet meer dan logisch. Het is namelijk niet normaal dat veel mensen verwachten dat van alles en nog wat uit 'de collectiviteit' wordt gefinancierd, wat niets anders betekent dan dat zij diensten genieten waarvoor andere burgers moeten opdraaien.

Een deel van de burgers houdt er ook al rekening mee dat in de toekomst vaker zelf voor voorzieningen zal moeten worden betaald. Want in weerwil van de al enkele jaren stilstaande of inkrimpende besteedbare inkomens, zijn de totale spaartegoeden gestegen.

De moraal op zijn kop
Dat kan niet zijn omdat het nu zo aantrekkelijk is om te sparen. Wie wat spaargeld heeft mag al blij zijn als de rente hoog genoeg is om er de belastingheffing van 30% op een fictief - tegenwoordig volstrekt uit de lucht gegrepen - rendement van 4% mee te betalen. Dit betekent dat de overheid de hele rentevergoeding inpikt. Feitelijk drukt dus op spaargeld een belastingtarief van ongeveer 100%. Inflatie slaat vervolgens elk jaar een gat in het spaargeld zelf. Wie geld waarover hij reeds belasting heeft betaald opzij zet - spaart - wordt daar al met al door de overheid voor gestraft. Dat is de moraal op zijn kop. En het ondermijnt elk besef aan eigen verantwoordelijkheid.

Het kabinet heeft aangekondigd te gaan werken aan voorstellen voor de herziening van het belastingstelsel. Het gaat zeker twee jaar duren voor die plannen er liggen, en daar zullen dan nog maanden of jaren van debat bij komen. Maar niet elke lastenverlichting zou op het 'grote plan' hoeven wachten; met de lastenverzwaringen van voorgaande jaren heeft de overheid immers evenmin gewacht tot er een groot plan was uitgewerkt.

Aan de oneerlijke belastingheffing op spaargeld dient zo snel mogelijk een einde te worden gemaakt. Dat vergt een stevig gestel, want uit de linkerhoek waait een heel andere wind. Daar wordt met een beroep op Piketty alweer begerig gekeken naar de spaartegoeden van individuele burgers. Samsom en Roemer staan met hamers klaar om uw spaarpotten stuk te slaan en de inhoud kwistig over hun achterbannen rond te strooien. Zij matigen zich ook nog eens aan dat dit eerlijk zou zijn.

Eerlijk zou het echter zijn dat wie zich verantwoordelijk gedraagt en wat geld opzij zet - om het in voor links begrijpelijke taal te zeggen: consumindert - er zeker van kan zijn dat dit geld van hemzelf blijft. Wie tot aan € 100.000,- aan geld op een spaarrekening heeft staan, heeft nu een garantie dat hij dit geld terug ziet voor het geval de bank failliet zou gaan. Wat is er logischer dan ervoor te zorgen dat die garantie er ook is tegen een greep in de spaarpot door politici? Verhoog dus de vrijstelling van de vermogensrendementheffing van de huidige €21.000,- naar €100.000,-.

Zorg er bovendien voor dat wie aldus eigen verantwoordelijkheid neemt daar ook iets voor terug ziet. Als iemand bijvoorbeeld in een zorginstelling belandt, zou het niet zo behoren te zijn dat hij, als hij wat spaargeld heeft, een veelvoud aan eigen bijdrage moet betalen vergeleken met degene die van de hand in de tand heeft geleefd, terwijl hij in hetzelfde zorg-trabantje wordt neergezet. Wie meer betaalt heeft recht op extra zorg. Als dat zeker zou worden gesteld, moet je eens zien hoe graag burgers eigen verantwoordelijkheid op zich zullen nemen.

Patrick van Schie is historicus en directeur van de TeldersStichting, de liberale denktank van Nederland. Hij schrijft deze column op persoonlijke titel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden