politiek

'Houd eens op met die Erdoganofobie'

Beeld anp

In een daglange hoorzitting met Turks-Nederlandse organisaties met als doel de spanningen in de samenleving te bespreken, kreeg de Tweede Kamer niet alleen uitleg, maar ook kritiek. "U hoeft niet met de PVV te regeren. U doet het al."

Halverwege het gesprek met de Tweede Kamer pakt voorzitter Ayahn Tonça van de Islamitische Stichting Nederland zijn telefoon erbij. "Erdogan belt", zegt hij smalend, om na een korte stilte op verontwaardigde toon verder te gaan. "Het is ongelofelijk dat ik word gezien als pionnetje van Ankara. Ik duld geen inmenging vanuit Turkije. Houd eens op met die Erdoganofobie!

"Tonça wilde gisteren op de hoorzitting, belegd door de Tweede Kamer en bijgewoond door veertien Turks-Nederlandse organisaties, duidelijk maken dat hij de oplopende spanningen tussen Erdogan- en Gülenaanhangers in Nederland na de mislukte staatsgreep in Turkije afkeurt. "Geen enkel kind zou als terrorist bestempeld moeten kunnen worden. Dat kan gewoon niet. Daar moet hard tegen worden opgetreden."

Zijn woorden zijn wat moeilijk te bevatten voor de Kamerleden. Tonça heeft net uitgelegd hoe zijn stichting 'islamitische diensten aan de Turkse gemeenschap in Nederland' levert. Met geld van het Turkse ministerie van godsdienstzaken (Diyanet) worden moskees gerund en imams ingevlogen. Ook een deel van de preken komt uit Ankara, dat Gülen verantwoordelijk houdt voor de couppoging en afschildert als terrorist.

"We zijn hier in Nederland bezig met onze eigen problemen", zegt Tonça, die van alle sprekers zo ongeveer de grootste achterban vertegenwoordigt. Hij vertelt hoe een preek recent nog aan orgaandonatie is gewijd en dat de preken openbaar zijn, live te volgen via Facebook en ook in het Nederlands terug te lezen. Daar kan hij geen 'lange arm' in ontdekken. "We willen uiteindelijk onze eigen imams opleiden."

Volgens Tonça is het niet zozeer de Turkse regering die spanningen naar Nederland exporteert, maar de Nederlandse politiek die de onrust voedt. Hij wijst op moties over de Armeense kwestie en een verbod op Turkse financiering van Nederlandse moskeeën. Met dat laatste aangenomen voorstel knapt het CDA het werk voor de PVV op, meent Tonça (zelf CDA'er). "U hoeft niet met de PVV te regeren. U doet het al. Dat steekt mij. Dat is de voedingsbodem voor het kwaad in onze samenleving."

'Meten met twee maten'
Ook Ejder Köse van de Adviesraad Turkse Diaspora vindt dat Turkije niet verantwoordelijk kan worden gehouden voor de onrust in de Nederlandse samenlevingen. "De spanningen zijn naar mijn stellige overtuiging niet hier naartoe geëxporteerd, maar geïmporteerd. De demonstratie op de Erasmusbrug in Rotterdam een paar dagen na de couppoging is de aanleiding geweest om het integratievraagstuk weer ter berde te brengen."

Politici refereerden na afloop veelvuldig aan de beelden van Turkse vlaggen op de Erasmusbrug - volgens Köse onterecht. Hij heeft een foto meegebracht van de PKK-vlag voor het gebouw van de Tweede Kamer. "Hebben wij daarover hier een debat gehad? Nee. Het leidende verhaal in dit alles is het meten met twee maten. Wanneer het om Turken of moslims gaat, wordt er heel anders gereageerd dan in andere gevallen."

Politici hóeven zich volgens Köse ook niet met zo indringend met de Turks-Nederlandse gemeenschap te bemoeien. Voor de adviseur staat buiten kijf dat de beweging van Fethullah Gülen achter de couppoging zit, maar dat betekent niet dat de Gülen-aanhangers in zijn moskee in Alblasserdam de deur wordt gewezen. "We weten dat er vijf Gülenisten zijn. Die mensen zijn welkom en mogen gewoon een bakje thee komen drinken. De Turken in Nederland zijn pragmatisch genoeg om dat zelf een plek te geven. Dat heet gewoon verzuiling, segregatie."

Beeld anp

Heksenjacht
Hoofdredacteur Mehmet Cerit van 'Zaman Vandaag', een Nederlandse krant die Gülens uitgangspunten onderschrijft, vindt deze houding tekenend voor de Turkse mentaliteit. "Turken zijn traditioneel staatsgeöriënteerd. Ze zijn gehoorzaam. Helaas voelen veel organisaties zich daardoor verplicht mee te doen aan deze heksenjacht op Gülen-aanhangers."

Aanwezige Koerdische, Armeense en alevitische organisaties herkennen de verhalen: zij voelen zich al veel langer opgejaagd door de Turkse regering en vrezen verdere polarisatie. Met Tonça en Köse hekelt bestuurslid Yusuf Altuntas van Milli Görüs het vergrootglas waar zijn geloofsgemeenschap in de nasleep van de mislukte staatsgreep opnieuw onder ligt. "Als je nu op onze naam gaat googelen, zijn we parallel, orthodox, soms zelf terroristisch."

Altuntas is in afwachting van een nieuw onderzoek dat minister Lodewijk Asscher (PvdA, integratie) naar Milli Görüs laat uitvoeren en spreekt derhalve van 'de Haagse arm'. "Ik zou andere organisaties adviseren de politiek zover mogelijk van je af te houden."

Woensdag praat de Kamer met Asscher over de spanningen in de Turks-Nederlandse gemeenschap.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden