'Houd een rechte rug, want het Malieveld komt vol'

De fracties van CDA, VVD en D66 buigen zich vandaag over het regeerakkoord dat hun onderhandelaars hebben gesloten. Kamerleden verwachten een zware taak. ,,We krijgen hoogstens aan het eind van de rit applaus.''

Maaike van Houten en Cees van der Laan

DEN HAAG - Liesbeth Spies, kamerlid voor het CDA, heeft het regeerakkoord nog niet onder ogen gehad. Maar nu al weet ze wat de komende vier jaar het belangrijkste devies moet zijn: houd de rug recht. ,,Want het Malieveld zal vol zijn met demonstranten'', voorspelt ze. ,,En dat niet één keer, maar vaker.''

Bijna vier maanden heeft Spies de verrichtingen van hun onderhandelaars gadegeslagen. Eerst probeerde het CDA het elf weken met de PvdA, sinds twee weken praten ze met VVD en D66. En met succes: de fracties kunnen vandaag hun fiat geven aan een nieuw regeerakkoord.

Dat het dit keer zo vlotjes is verlopen, verklaren kamerleden uit het 'grote gevoel van urgentie' bij zowel CDA, VVD als D66. Het land moet nu eindelijk weer eens worden geregeerd -dat idee. Voor het CDA kwam daar nog bij dat politiek leider Jan Peter Balkenende dit keer echt in zijn missie moest slagen. Want een weg terug naar de PvdA, of nieuwe avonturen met de LPF, zou niemand begrijpen en zou hem worden aangerekend.

Spies is blij dat het regeerakkoord met voor elke partij 'pijnpunten en pluspunten', slechts een pagina of vijftien dik is. ,,Dat maakt de politiek spannender, we kunnen met wisselende meerderheden werken.'' Anderzijds erkent ze dat de drie partijen in een keurslijf worden geperst: ,,Dit kabinet moet vier jaar blijven zitten, daar hebben alle partijen belang bij. De VVD wil meer zetels winnen, D66 is nu ook heel klein en wij als CDA willen laten zien dat we het kunnen. En dat Balkenende het kan.''

,,Wij hebben niet de gewoonte andere mensen te sterk door te lichten'', zegt VVD'er Hofstra op de vraag of hij denkt dat Balkenende zich zal ontpoppen tot een krachtig en samenbindend leider. ,,We moeten het met hem doen. Hij heeft een zeer ongelukkig kabinet gehad. Ik hoop dat het nu beter gaat.''

Ook VVD'ers zijn zich bewust dat de coalitie met keiharde voorstellen komt die grote consequenties hebben voor de portemonnee van velen. ,,Het moet om de economie uit het slop te helpen. Maar je wordt er niet populair van'', stelt Clemens Cornielje. De liberalen zijn bereid fors te investeren. Daarom lenen ze er hun eerste man -Gerrit Zalm- aan.

Na een maand onderhandelen zijn VVD en CDA positief over de inzet en wil van D66 om dit kabinet mogelijk te maken. Sommige D66'ers zijn licht verwonderd dat hun partij een rechts kabinet aan een meerderheid helpt. Of dat wordt geaccepteerd door de achterban, blijkt zondag als de democraten over de coalitie oordelen. ,,Het is niet mijn droomkabinet,'' zegt D66-kamerlid Boris van der Ham. ,,Maar het is wel een kabinet dat qua samenstelling Nederland weer aan het werk kan krijgen, zodat we de economie kunnen herstellen. Die potentie is er.''

Betrokkenheid van de fracties bij het akkoord is volgens parlementariërs als Hofstra meer dan ooit geboden. Want de coalitie heeft maar een kleine meerderheid. ,,We zijn op elkaar aangewezen, dus het regeerakkoord zal bindend zijn. We zullen het met enthousiasme uitvoeren,'' zegt de liberaal. Dat is des te meer noodzakelijk, daar hij een 'sterke oppositie' verwacht tegen deze centrum-rechtse regering.

Is dat zo? Zijn de messen geslepen? Dat zeker -bij de grootste oppositiepartij, de PvdA, worden de afspraken tussen CDA, VVD en D66 al driftig bekritiseerd. Sociaal-democratische kamerleden voegen daar meteen aan toe dat een akkoord met de PvdA 'véél socialer' had uitgepakt. Maar of dat allemaal betekent dat de PvdA zich ook verheugt op de oppositie, dat valt nauwelijks te beluisteren. Ook daar kent men de politieke realiteit. ,,D66 krijgt drie aspirientjes voor 160 pijnpunten'', zegt PvdA'er Van Heemst, ,,Maar we moeten niet te veel de illusie hebben dat we onder de huidige omstandigheden gaten kunnen schieten in de coalitie. Het regeerakkoord schept geweldige verplichtingen.'' Wouter Bos, zijn politiek leider, raadt hij aan vooral ontspannen te gaan opereren. VVD'er Hofstra heeft op dat vlak ook nog wel een advies, maar dan voor het kabinet: ,,Ze moeten ook eens kunnen lachen.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden