Hou op met subsidiëren van foute energie

Het kabinet zegt duurzaamheid te willen stimuleren. De praktijk is anders.

Het moet afgelopen zijn met de subsidies op fossiele brandstoffen wereldwijd, stelde president Obama tijdens de G20-top. Hij wekte de indruk dat vooral opkomende landen als China en Rusland en een aantal ontwikkelingslanden zich schuldig maken aan deze marktverstoring. Niets is echter minder waar. Ook Nederland bevoordeelt ’fossiel’ boven ’duurzaam’.

Nederland heeft een subsidieregeling voor duurzame energie. Als we echter oude en nieuwe energie naast elkaar leggen, zien we vooral aanmoedigingen om te blijven investeren in technologie die het klimaatprobleem verergert, terwijl de duurzame energie extra kosten krijgt voorgeschoteld.

Zo legt de netbeheerder Tennet de infrastructuur aan voor de kolencentrales op de Maasvlakte, terwijl de projectontwikkelaar van het windpark voor de kust bij Egmond aan Zee de aansluiting naar land zelf moest betalen uit de verleende subsidie. Inmiddels heeft de minister beloofd een ’stopcontact op zee’ aan te leggen waar windmolens op kunnen aansluiten, maar daar is wel een motie van de Tweede Kamer voor nodig geweest.

De havenbedrijven van Amsterdam en Rotterdam hebben havens aangelegd voor de overslag van kolen. De bouwers van het Amalia- windpark moesten het doen met een klein hoekje in de haven van IJmuiden, bij lange na niet groot genoeg voor de gehele assemblage. De masten werden in Antwerpen gelast, de gondels met de turbines kwamen uit Denemarken en het geheel werd op zee in elkaar gezet.

Voor de Milieu-effectenrapportage (MER) van een windpark op zee moet een uitgebreide studie worden overlegd waarin het aantal vissen en vogels in het gebied in kaart zijn gebracht; extra kosten ruim een miljoen euro. De Nederlandse overheid meet hier met twee maten, want voor een vergelijkbaar project, de bouw van een olieplatform, zijn de eisen aan de MER veel minder uitgebreid.

Wie in Nederland elektriciteit opwekt met behulp van kolen krijgt daarvoor emissierechten. Deze carbon credits geven de eigenaar het recht om CO2 uit te stoten. Als de energiemaatschappij vervolgens maatregelen neemt om minder van dit broeikasgas uit te stoten heeft het minder credits nodig en kan het een deel van deze emissierechten voor harde euro’s verkopen. De regeling dient als stimulans om geleidelijk de uitstoot van broeikasgassen te verminderen.

Als hetzelfde bedrijf ervoor kiest geen kolencentrale te bouwen maar een windpark op zee dat evenveel elektriciteit levert, krijgt het geen carbon credits, terwijl de uitstoot van de broeikasgassen al zijn voorkomen. Is dit logisch? Is dit eerlijk? Is dit slim? Nee, het is financiële ondersteuning van kolenstroom, oftewel subsidie op fossiele energie.

Misschien wel de meest stuitende manier om investeringen in windenergie te ontmoedigen is de verplichting om na 20 jaar – dan loopt de concessie af – de zeebodem weer in de oude staat op te leveren. Daarvoor moesten de bouwers vooraf 10 miljoen euro betalen aan Rijkswaterstaat. De concessies van kolencentrales zijn tijdloos en hiervoor hoeft geen ’sleutelgeld’ te worden betaald. De subsidie die de overheid voor windenergie verstrekt gaat voor een groot deel op aan dit soort extra kosten.

Als de Amerikaanse president het heeft over subsidiëring van fossiele brandstoffen heeft hij het over dit soort marktverstoringen: ongelijke overheidsbijdragen aan netwerken, logistiek, (kennis)infrastructuur en platte financiële vergoedingen voor de uitstoot van schadelijke stoffen.

Het is de wereld op zijn kop. In de Miljoenennota schrijft de regering letterlijk: „De kabinetsaanpak os gericht op het stimuleren van een duurzamere economie. Door nu gerichte investeringen te doen in duurzaamheid en innovatie, kan Nederland straks sterker uit de crisis komen.”

Zolang de regering meer geld steekt in de bescherming en stimulering van niet-duurzame energie dan in duurzame ontwikkelingen, zal Nederland voor de zoveelste keer de boot missen. En kunnen we de duurzame ambitie én de economische credits ervan op ons buik schrijven.

In december verschijnt van de auteurs ’Op naar 100 procent – Duurzaam Nederland’, over een fossielvrije en klimaatneutrale energievoorziening.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden