'Hou ook sociale ontwikkeling van kind bij'

Deskundigen: Pesten is groepsproces waar kind inzicht in moet krijgen 'Ook pester heeft hulp nodig'

Onlangs maakte Tim Ribberink uit Tilligte een einde aan zijn leven omdat hij gepest werd, bleek uit zijn afscheidsbrief. Ook bij de dood van het 15-jarige meisje laait de discussie over pesten weer op. De school laat er onderzoek naar doen. Twee deskundigen leggen uit hoe diep pesten kan ingrijpen in het leven van een kind.

Pestdeskundige Bob van der Meer: "Gepeste kinderen voelen zich opgejaagd wild. Iemand die vroeger langer dan zes maanden is gepest, kan last krijgen van posttraumatisch stresssyndroom. Net zoals slachtoffers van gijzelnemingen of oorlogsgruwelen. Een kind krijgt het idee niks te zijn, niemand meer te zijn."

Van der Meer meent dat pesten relatief eenvoudig kan worden aangepakt. "Leraren moeten signalen leren opvangen. Maar je ziet als leerkracht maar tien procent van wat er tussen scholieren onderling gebeurt. Daarom moeten leerlingen doorkrijgen dat klikken bij pesten wél mag. En moet. Blijven leerlingen toch pesten, dan moet je de pester hulp bieden. Dat mis ik in elk protocol, dat pesters zelf niet worden aangepakt."

René Veenstra, hoogleraar sociologie aan de Rijksuniversiteit Groningen, noemt de cijfers. Uit onderzoek blijkt dat tien tot vijftien procent van de kinderen op het basis- en het voortgezet onderwijs wordt gepest, een even zo groot deel pest zelf: ongeveer 150.000 scholieren.

Veenstra sluit niet uit dat kinderen soms gedrag kopiëren. Het is mogelijk dat het meisje uit Staphorst wist van de veelbesproken zelfmoord van Tim Ribberink, begin november. "Dat heeft haar mogelijk gesterkt in haar besluit. Uiterst triest."

Volgens het CBS pleegden in 2011 44 jongeren (tot twintig jaar) zelfmoord, zeven daarvan niet ouder dan 14. Onduidelijk is in hoeveel van deze gevallen pesten de aanleiding was. Pesten is een groepsproces, zegt Veenstra die zich veel met onderzoek naar pesten bezighoudt.

"Haal je een slachtoffer uit de groep, kiezen pesters een nieuw slachtoffer. Daarbij, die groep heeft een publiek nodig. De aandacht stimuleert pesters om door te gaan. Je wilt bereiken dat kinderen inzicht in groepsprocessen krijgen, dat kinderen doorkrijgen dat iedereen een rol speelt."

Hoe? Door de sociale ontwikkeling van kinderen beter bij te houden. "We weten precies hoe goed scholieren zijn in taal en rekenen, maar ook sociale ontwikkeling is te monitoren. Bijvoorbeeld door kinderen twee keer per jaar vragenlijsten te laten invullen. Vinden ze het leuk op school, wie zijn hun vriendjes, worden ze wel eens gepest."

Daarvoor zijn volgens Veenstra meerdere anti-pestprogramma's, zoals Kiva, Prima of de Kanjertraining, die meer doen dan de verplichte pestprotocollen, maar slechts op een paar honderd scholen worden gebruikt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden