'Hou je religieuze ideeën binnenshuis'

Is religie splijtzwam of verzoener? Het gelazer begint als je met je overtuiging de straat oprent, meent Bert Keizer.

De pleitbezorgers van het boeddhisme, hindoeïsme en nieuwe spirituele stromingen hadden het woensdagavond het gemakkelijkst, in het door Trouw en uitgeverij Ten Have georganiseerde debat in het Utrechtse debatcentrum Tumult.

Zijn hun religies een splijtzwam of juist een verzoener? Ze maken geen aanspraak op dé waarheid, dus nee, zeggen Jan den Boer, Vanno Jobse en Maarten Meester, onze religies kunnen geen splijtzwam zijn. Volgens Meester zijn de nieuwe spirituelen zelfs de vreedzaamst denkbare gelovigen: „Hun grote verdienste is hun heilzame vaagheid.”

Zijn broer Frank, die namens de islam sprak, moest meer moeite doen. Hij leende de analyse van de filosoof Peter Sloterdijk, dat zowel in het christendom als in de islam de combinatie van de eenwaardige God en de meerwaardige, voor verschillende uitleg vatbare, heilige boeken Bijbel en Koran voor potentiële strijd zorgt, omdat dé goddelijke waarheid daardoor onduidelijk blijft.

Volgens Manuela Kalsky, directeur van het Dominicaans studiecentrum, is de splijtzwam in het christendom juist de aanspraak op dé ene waarheid en het zich superieur voelen ten opzichte van andere religies. „Het christendom heeft de uitspraak van Jezus, ’Ik ben de weg, de waarheid en het leven, niemand komt tot de vader dan door mij’ niet alleen toegepast in eigen kring, maar voor iedereen geldend verklaard.”

Volgens priester Antoine Bodar hoeft het geen probleem te zijn om in je geloof aanspraak te maken op absoluutheid. Maar die absoluutheid moet je ook een ander gunnen. Daarin kreeg hij bijval van Harun Yildirim, voorzitter van de islamitische studentenvereniging: „Mijn godsdienst heeft een heel duidelijke claim, die geen twijfel openlaat over wat wel en wat niet de waarheid is.”

En toen deed Trouw-columnist Bert Keizer van zich horen. „Godsdiensten bestaan uit ideeën en belevingen. Daar kun je weinig over zeggen. Maar het gelazer begint als je met die ideeën de straat oprent.” Ideeën hebben volgens Keizer nauwelijks invloed op wat mensen doen. „De betrekkelijke geweldloosheid in Nederland is niet te danken aan de mooie ideeën van Jezus, maar aan een redelijke verdeling van goederen en kansen in de samenleving.” Dat liet Bodar niet op zich zitten: „In de Bijbel wordt geweld afgewezen, en een boodschap van liefde en gerechtigheid gepredikt.”

De verzoenendste bijdrage kwam van Kalsky: „Laten we vooral niet in eerste instantie de waarheid zoeken, maar zoeken naar wat het goede leven voor anderen kan zijn. Pas als we samen met de imam, de priester en de pandit deëscalatie van geweld in verschillende landen kunnen realiseren, kunnen we praten over wat ons religieus verbindt en scheidt.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden