Hou de groene slacktivists in de gaten

De activist nieuwe stijl krijgt via online-acties veel invloed. Wie corrigeert hem als hij het mis heeft?

De groene activist ketent zich tegenwoordig niet vast aan een boom, maar zit achter de computer. Zijn invloed kan daardoor veel verder reiken. Daar schuilt ook een gevaar in.

Het is 17 maart 2010. Activisten van Greenpeace openen frontaal de aanval op chocoladeproducent Nestlé. Niet voor de deuren van het hoofdkwartier in Zwitserland, maar op YouTube. In een filmpje kauwt een man achteloos op een orang-oetanvinger die hij uit een KitKat-verpakking haalt. Greenpeace stelt hiermee de inkoop van niet-duurzame palmolie aan de kaak die gebruikt wordt voor KitKats.

De palmolie uit Indonesië is niet duurzaam, omdat door het kappen van bomen het leefgebied van de orang-oetan in gevaar komt. Via haar filmpje maakt Greenpeace deze kwestie kenbaar aan de consument en vraagt haar in actie te komen. Met succes: honderdduizenden mensen keken mee en binnen een maand zwichtte Nestlé. Vanaf 2015 gebruiken ze alleen duurzame palmolie.

De KitKat-campagne van Greenpeace is slechts een van een groeiend aantal voorbeelden, waarbij het online mobiliseren van grote groepen consumenten duurzaamheid bij bedrijven afdwingt. Vanaf 2012 zal Sinterklaas bijvoorbeeld geen ’foute’ chocoladeletters uitdelen na de succesvolle Groene Sint-campagne van Oxfam Novib.

Ook in de financiële sector staat duurzaamheid prominenter op de agenda door de Eerlijke Bankwijzer. Waar vroeger activisten met spandoek en megafoon de straat opgingen, kan nu iedere activist de massa aanspreken via sociale media als Twitter en Facebook. Deze massa vormt vanuit haar luie stoel een steeds invloedrijkere groep. Ze worden gekscherend de ’slacktivists’ genoemd, een samentrekking van de Engelse woorden slacker (luiwammes) en activists (activisten).

Tot nu toe blijven de groene slacktivists vaak passief. Ze bekijken bijvoorbeeld een YouTube-filmpje en delen dit met hun vrienden. Hiermee trekken ze de aandacht van traditionele media. Maar stel dat ze echt in actie komen: wat voor impact hebben ze dan?

Politieke activisten in de Verenigde Staten mobiliseren hun achterban bijvoorbeeld via een softwareprogrammaatje op het bureaublad: de Megaphone. Activisten brengen via de Megaphone actualiteiten onder de aandacht waarmee ze het niet eens zijn, bijvoorbeeld bepaalde uitspraken van politici. De Megaphone-gebruiker ontvangt deze informatie en wordt gevraagd om met een simpele muisklik te protesteren. Niet alleen, maar met zijn duizenden. De activisten dwingen op deze sluwe wijze beslissingen af.

Slimme internettechnologie zoals de Megaphone zullen steeds vaker door duurzame belangengroepen als Greenpeace worden ingezet. Dit helpt de consument om met weinig moeite deel te nemen en macht uit te oefenen. Potentieel een enorm verduurzamende kracht.

Naast kansen kleven er ook risico’s aan de macht van de slacktivists. Wie zegt namelijk dat de belangengroepen het altijd bij het rechte eind hebben? Stel dat ze een welwillende, maar onjuiste actie beginnen. Dan verandert de massa van slacktivists in een ongeleid projectiel.

Hoe moet een bedrijf als Nestlé reageren wanneer haar zoiets overkomt? Het is namelijk maar de vraag of je als bedrijf de negatieve emotie met feiten kunt weerleggen. En wie heeft bij deze nieuwe machtsbalans voldoende autoriteit om als scheidsrechter op te treden? Eén ding is duidelijk: de opmars van de groene slacktivist verdient aandacht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden