'Horrorfilm is niet anders dan Griekse tragedie'

“Het is een constante uitdaging om juist binnen het genre van de horrorfilm de grote horrorclichés te vermijden”, aldus Wes Craven. Samen met scenarioschrijver en horrorfan Kevin Williamson is de 58-jarige Amerikaanse horrorspecialist er wonderwel in geslaagd om met het satirische 'Scream' (1996) en het recentelijk in Nederland uitgebrachte vervolg 'Scream 2' (1997) niet de platgetreden paden van de horror- en slasherfilms te bewandelen. Met de eerste twee delen van zijn horrortrilogie is het de 'Sultan of slash' zelfs gelukt de grootste horrorhits van zijn 25-jarige carrière te scoren.

BELINDA VAN DE GRAAF

“Het was zeker niet de bedoeling om met 'Scream' en 'Scream 2' een loopje te nemen met de horrorfilm. Daarvoor houden Kevin en ik te veel van het genre”, zo verklaarde de afgelopen vrijdag voor de gelegenheid in hartje Londen vertoevende Craven. “Wel wilden we films onder handen nemen die steeds weer terugvallen op 'the same old story'. Dat soort films houdt het genre namelijk niet echt fris. Wat er in feite gebeurt, is dat succesvolle films als 'Halloween' en 'A nightmare on Elm Street' en misschien nu ook wel 'Scream' geïmiteerd worden door mensen die geen specifiek interesse hebben voor het genre, maar die wel geïnteresseerd zijn in wat wij in de Verenigde Staten 'knock offs' noemen. Ze zien dat we - bij wijze van spreken - tien dollar hebben geinvesteerd en honderd dollar hebben terugverdiend en dan wordt er een schrijver opgetrommeld om zo'n succes te imiteren. Die films worden echter zonder plezier, zonder originaliteit en zonder enige visie gemaakt, met als resultaat dat het publiek na verloop van tijd afhaakt. Pas op het moment dat er weer iets interessants wordt gedaan, ontstaat er ook weer interesse en is het net alsof het genre wordt herontdekt.”

Dat Craven zich met een vervolg op het succesvolle 'Scream' zelf ook zou onderwerpen aan de wetten van de commercie, weerlegt hij door een duidelijk onderscheid te maken tussen een 'sequel' (een vervolg) en de trilogie zoals die hem en vooral scenarioschrijver Williamson vanaf het begin voor ogen stond. “In een typische 'sequel' vormt een aartsengerd als Freddy Krueger uit 'A nightmare on Elm Street' de constante. Eigenlijk is het niet echt een persoon, maar meer een soort mythologische figuur die keer op keer een groep vrij gezichtsloze tieners te grazen neemt. Waar het ons om gaat is het karakter van Sydney Prescott - de geplaagde heldin - te continueren en te ontwikkelen. We volgen Sydney's volwassenwording en schetsen een steeds complexer beeld van de cultuur waar zij deel van uit maakt. Ook qua referenties gaan we steeds een stapje verder. In 'Scream 2' wilde ik het vooral over theater hebben, niet alleen filmtheaters en multiplexes, maar ook het oude theater. Sydney was in het scenario een drama-studente die als Cassandra optrad in een Griekse tragedie. In feite hebben we die scène op mijn verzoek uitgebreid om te laten zien dat Sydney niet zo veel verschilt van de tragische heldin Cassandra en dat horrorfilms niet veel anders zijn dan Griekse tragedies waarin mensen elkaar bedreigen, verminken en vermoorden.”

Het klinkt als een rechtvaardiging van het horrorgenre, maar als je bedenkt dat Craven het de afgelopen vijfentwintig jaar continu aan de stok heeft gehad met anti-geweldslobbyisten, die menen dat gewelddadige films ook gewelddadige acties genereren, is het wel te verklaren dat Craven zowel in 'Scream' als in 'Scream 2' zijn tegenstanders van repliek dient.

“Het typeert de mens dat hij de verantwoordelijkheid voor zijn daden probeert af te schuiven op iets of iemand anders. En als er werkelijk sprake zou zijn van oorzaak en gevolg, dan zouden er na elke horrorfilm miljoenen kinderen de straat op moeten gaan om iemand te vermoorden.”

Dat Craven voor het eerst in zijn carrière geen last heeft ondervonden van de filmcensuur kan hij zelf nauwelijks geloven. Terwijl er in 'Scream' zo'n acht keer werd ingegrepen, heeft 'Scream 2' de verplichte ronde langs het strenge Amerikaanse censuurapparaat zonder kleerscheuren doorstaan. “Yeh, I'm getting soft”, zegt Craven lachend, en onmiddellijk weer serieus: “'Scream' kreeg goede kritieken en werd tot mijn grote verbazing een enorm commercieel succes. Volgens mij heeft dat als een beschermend schild gewerkt. Het is alsof de film daardoor een zekere legitimiteit kreeg. Een kleine film daarentegen is veel meer blootgesteld aan aanvallen van buitenaf. En er is eenvoudigweg geen grote studio die de film verdedigt. Toen 'Scream 2' vervolgens niet werd aangepakt, was ik werkelijk verrast, maar inmiddels begrijp ik wel hoe het werkt.”

Het zit er wel in dat Craven ook deel drie van de trilogie zal gaan regisseren, mits het scenario goed is en mits hoofdrolspeelster Neve Campbell terugkomt als Sydney Prescott, want volgens Craven maakt zij zich als serieus actrice zorgen al te zeer geïdentificeerd te worden met het horrorgenre.

“Het zal een enorme uitdaging zijn, want geslaagde trilogieën zijn uiterst zeldzaam. Ik kan alleen Kieslowski's 'Red', 'White' en 'Blue' bedenken, alhoewel die ook in kwaliteit varieerde.” Waar Craven wel zeker van is, is dat hij voor het eerst van zijn leven een non-genre film zal gaan maken. 'Fifty violins' is gebaseerd op de voor een Oscar genomineerde documentaire 'Fiddlefest' over de New Yorkse Roberta Tzavaras, die alles in het werk stelt om kinderen in East Harlem vioollessen te geven. Het is een opmerkelijke, misschien wat brave keuze voor een filmer als Craven en hij moet bekennen dat het niet zijn allereerste keuze was.

“Ik heb zelf les gegeven, hou van klassieke muziek en ben oprecht gefascineerd door Tzavaras' volharding, maar het script waar ik in eerste instantie mijn zinnen op had gezet was 'Good Will Hunting' en dat was helaas al vergeven aan Gus van Sant.”

Dat de fans zich ten slotte geen zorgen hoeven te maken dat de peetvader van de enge film hen zomaar in de steek laat, blijkt wel uit de aankondiging om zijn net voltooide, 524 pagina's tellende sf-thriller over klonen te verfilmen. “Er is al veel interesse, er zitten aanbiedingen van grote Hollywoodstudio's bij.”

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden