hopen op voorkeurstemmen Restzetels, en het voorzitterschap

Pech voor PvdA-prominenten


Nu de stofwolken zijn neergedaald, wordt de schade bij de PvdA pas echt goed zichtbaar. De partij krimpt naar een historisch laag aantal van negen Kamerzetels. Dat betekent bijvoorbeeld dat Lilianne Ploumen, nu nog minister en nummer tien op de kandidatenlijst, pech heeft. Het betekent ook dat slechts drie van de huidige 35 Kamerleden mogen blijven: Khadija Arib, Attje Kuiken en Henk Nijboer.


De druiven zijn zuur voor Ahmed Marcouch, de nummer dertien op de lijst. Ook andere bekendere PvdA'ers als Michiel Servaes en Marit Maij moeten de Kamer verlaten. Laatstgenoemde twitterde donderdagmorgen: 'Activiteiten deze ochtend: ontbijt met man en kinderen en nu thuis met cavia's nadenken over diner. Heb besloten ze niet te roosteren.'


VVD'ers in de wachtkamer


Ook bij andere partijen zullen huidige Kamerleden hun bureau moeten leegruimen. Bij de SP vallen Eric Smaling en Henk van Gerven net buiten de boot. Bij de VVD gaat het vooralsnog om Roald van der Linde, Hayke Veldman, Rudmer Heerema, Leendert de Lange en Jeroen van Wijngaarden. Dat kan nog veranderen als straks het nieuwe kabinet is gevormd en er VVD'ers vanuit de Kamer bewindspersoon worden. Dat maakt ruimte voor mensen die eerder zijn afgevallen.


Houdt Arib haar hamer?


Volgende week, als de nieuwe Tweede Kamer wordt geïnstalleerd, zal de discussie losbarsten wie de nieuwe voorzitter wordt. Arib heeft eerder aangegeven dat ze graag door wil. Maar de PvdA-fractie staat voor de vraag of dat verstandig is. Het Kamervoorzitterschap is een fulltime-baan, in feite houdt de PvdA dan acht Kamerleden over.


Het is overigens ongebruikelijk dan zo'n kleine fractie de Kamervoorzitter levert. Arib zal, als ze zich al mag kandideren, de strijd moeten aanbinden met nog onbekende uitdagers. Bij het CDA heeft Madeleine van Toorenburg eerder een (vergeefse) gooi naar het Kamervoorzitterschap gedaan. Dat geldt ook voor Martin Bosma (PVV).


Een mannelijker parlement


Een eerste analyse van Bert van den Braak, verbonden aan het Parlementair Documentatie Centrum (PDC), leert dat de nieuwe Tweede Kamer mannelijker en onervarener wordt. Het aantal vrouwen in de Kamer gaat terug van 59 naar vijftig. Er komen ongeveer zestig nieuwkomers de Kamer in. Daarmee wordt het record uit 2002 benaderd. Wat ook opvalt: de Kamer krijgt slechts twee vertegenwoordigers uit Friesland, twee uit Zeeland en liefst tien uit Limburg.


Wie krijgt een restzetel?


De zetelaantallen voor de partijen is nog niet helemaal definitief. Een restzetel kan een partij nog extra blij of juist verdrietig maken. Het is mogelijk dat 50Plus er nog een zetel bij krijgt (en van vier naar vijf gaat) ten koste van de Partij voor de Dieren (die dan zakt van vijf naar vier).


Hopen op voorkeurstemmen


Volgende week dinsdag maakt de Kiesraad de definitieve uitslag bekend. Dan wordt ook duidelijk of er Kamerleden zijn die dankzij voorkeursstemmen in de Kamer komen. In 2012 waren daar exact 15.708 stemmen voor nodig.


Wie is het grootst op links?


De Kiesraad zal volgende week ook het exacte aantal stemmen per partij melden. Voor de SP en GroenLinks een belangrijk moment: Welke partij mag zich zich de grootste op links noemen?


De SP heeft weliswaar net als GroenLinks veertien zetels, maar heeft vermoedelijk net iets meer stemmen gekregen.


Kabinet is demissionair


Op de kandidatenlijsten van VVD en PvdA staan diverse ministers en staatssecretarissen, zoals Mark Rutte, Jeanine Hennis, Klaas Dijkhoff, Lodewijk Asscher en Jeroen Dijsselbloem. Als volgende week donderdag de nieuwe Kamer wordt geïnstalleerd, zijn deze politici dus zowel bewindspersoon als Kamerlid. Dat is toegestaan, maar alleen omdat het kabinet-Rutte II afgelopen dinsdag zijn ontslag heeft ingediend en daardoor demissionair is. Asscher was lijsttrekker van de PvdA en is daarom de meest aangewezen persoon om ook fractievoorzitter te worden. Omdat hij ook een ministerie (sociale zaken) moet runnen, ligt het voor de hand om de huidige fractieleider Attje Kuiken dit werk nog te laten doen, zo lang de formatie loopt. Bij de VVD blijft dit waarschijnlijk voorlopig een taak voor Halbe Zijlstra.


Strijd om de beste plaatsen


De politieke partijen overleggen deze dagen over de nieuwe indeling van de Tweede Kamer. Grote vraag: wie heeft recht op de voorste bankjes, in het zicht van de tv-camera's?


Op de eerste rij is plek voor zes partijen. Dat betekent dat de grootste fracties, VVD, PVV, CDA, D66, GroenLinks en SP, een plek voorin de plenaire zaal kunnen opeisen. Pijnlijk voor de PvdA, die dan plaats moet maken en naar achteren verdwijnt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden