Hopeloos verdeelde oppositie bezorgt Orbán een monsterzege

Andras Fakete-Gyor van de oppositiepartij Momentum tijdens de campagne.Beeld AP

Dat premier Viktor Orbán de verkiezingen in Hongarije zou winnen, was haast onvermijdelijk. Maar de tweederde meerderheid die hij zeer waarschijnlijk heeft gehaald, was zeker niet nodig geweest. 

Als de uitslag één ding pijnlijk duidelijk maakt, dan is het hoe zwak de Hongaarse oppositiepartijen zijn en hoe rampzalig hun gebrek aan samenwerking is.

Met name in Boedapest leek een oppositieoverwinning binnen handbereik. De stad was altijd minder pro-Fidesz en het was bovendien vrijwel de enige plaats waar de linkse oppositie enkele afspraken wist te maken over de gezamenlijke ondersteuning van één kansrijke kandidaat. Desondanks won Orbáns partij in vijf van de achttien kiesdistricten, in alle gevallen met een vrij kleine verschil ten opzichte van de sterkste concurrent.

De tekst gaat verder onder de afbeelding

Beeld Louman & Friso

In die vijf districten bestonden geen samenwerkingsafspraken. Duizenden stemmen die voor een andere uitslag hadden kunnen zorgen, gingen daardoor naar kleinere partijen zoals de groene LMP en jongerenbeweging Momentum, die volgens hun eigen idee wel maar volgens de opiniepeilingen geen enkele kans maakten om een districtszetel te winnen.

Kritiek

Vooral de LMP oogst nu grote kritiek met haar oncoöperatieve houding, zeker sinds de gisteren afgetreden vicevoorzitter Ákos Hadházy verklaarde dat kandidaten die zich wel terug wilden trekken, intern bedreigd werden met boetes en processen. Kwade tongen suggereren zelfs, en niet voor het eerst, dat Fidesz op de achtergrond invloed uitoefent op de partij.

Was de samenwerking binnen de linkse oppositie al erg zwak, de landelijke coöperatie tussen links en de rechts-nationalistische Jobbik mislukte helemaal. Onder anderen de liberale joodse filosofe Agnes Heller had voor zo'n samenwerking gepleit.

Maar dat was voor alle betrokken partijen een brug te ver. Hoe het politieke landschap eruit had gezien als Heller haar zin had gekregen, blijft gissen, maar Jobbiks besluit om nergens een kandidaat terug te trekken heeft Fidesz waarschijnlijk twee extra zetels opgeleverd.

Het lijkt een herhaling van 2014, toen de samenwerking tussen oppositiepartijen ook faalde. Maar volgens politiek analist Dániel Mikecz is de mislukking ook het bewijs van de totaal verkeerde insteek van de oppositie bij deze verkiezingen. De afspraken die er waren, waren te weinig en kwamen te laat, zegt hij. Die hadden maanden geleden gemaakt moeten worden. "Maar verkiezingswiskunde en schuiven met poppetjes is ook niet voldoende om te winnen. Je moet een boodschap hebben, en die ontbrak. In plaats van een gezamenlijk oppositieplan voor de aanpak van problemen waar mensen echt mee zitten, zoals de slechte gezondheidszorg, werden kiezers geconfronteerd met onderlinge politieke spelletjes. Zolang de oppositiepartijen er niet in slagen daar een einde te maken, blijven ze kansloos."

Lees ook:

De Hongaarse politiek schuift op richting een Russisch model waarin de media in handen zijn van de staat, de premier zich omringt met bevriende oligarchen en het liberalisme de grootste vijand is.

De verkiezingen in Hongarije boden de oppositiepartijen niet dezelfde kansen als de regeringspartij. De verkiezingen zijn daardoor ontsierd, hoewel de fundamentele rechten wel zijn nageleefd, oordeelde de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) gisteren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden