Hoorzitting over bloedig optreden van FBI-agenten op Ruby Ridge

AMSTERDAM - Snuffelend gaat Striker, de hond van de familie Weaver, op 21 augustus 1992 de richting van de bossen op die rond de afgelegen blokhut liggen. Hij heeft de geur van onbekende mensen geroken. Het wordt het begin van een voor het noorden van Idaho, de bergstaat in het noordwesten van de Verenigde Staten, ongekend drama met als afloop de dood van drie mensen.

Bijna-afloop, want een kleine drie jaar na de gebeurtenissen zijn de hoofdverantwoordelijken bij de FBI, de Amerikaanse federale politie, geschorst of gedegradeerd en keert de regering in Washington vijf miljoen gulden uit aan de vader van het gezin, Randy Weaver. En gisteren begon in de Amerikaanse hoofdstad een hoorzitting van de commissie voor justitie, die klaarheid moet brengen over de vraag hoe een actie van de FBI destijds zo bloedig kon verlopen.

De bloei van het fenomeen milities wordt meestal rechtstreeks in verband gebracht met 'Waco', de massale dood van David Koresh en zijn leden van de Branch Davidian-sekte in 1993. Maar het latente gevoel dat men zijn leven niet zeker is met de huidige bestuurders en politiemannen van de Verenigde Staten wordt voor veel Amerikanen realiteit met de gebeurtenissen op Ruby Ridge, de berghelling in Idaho.

De Weavers wonen er dan een kleine tien jaar. Randy en Vicki Weaver zijn er met hun drie kinderen Sara, Rachel, en Sammy heen getrokken vanuit Cedar Falls in Iowa, de landbouwstaat in het midden-westen. Het jongste kind, Elisheba, zal later in de blokhut worden geboren. De Weavers zijn niet alleen zeer godsdienstig, ze flirten ook met antisemitische ideeën en wijzen de wereldlijke overheden af. Ze zijn ervan overtuigd dat de wederkomst des Heren aanstaande is en wachten die dag geduldig af op Ruby Ridge. Aan de rand van het lapje grond dat hun eigendom is staat op een paaltje een triplex-plankje met de tekst: “Iedere knie zal zich buigen voor Jashua Messias”.

Het gerucht gaat al snel dat zoals veel 'survivalisten' de Weavers nogal wat wapens in huis hebben en in 1986 gaat een spion van het ATF, het bureau voor alcohol, tabak en vuurwapens, poolshoogte nemen. Hij koopt van Weaver twee geweren met een afgezaagde loop en het ATF zet vervolgens Weaver onder druk: hij kan vervolging alleen voorkomen als hij infiltreert in de neo-nazibeweging, die bloeit in Idaho en de buurstaat Montana. Weaver laat de heren weten dat ze de boom in kunnen. In het voorjaar van 1991 wordt hij aangehouden wegens verboden wapenbezit.

Na zijn voorlopige vrijlating verschansen de Weavers zich in hun blokhut en Vicki Weaver doet enkele weken na de aanhouding een brief voor Maurice Ellsworth, de 'minister van justitie' van Idaho, op de bus. De adressering is: 'De dienaar van de hoer van Babylon'. In de tekst meldt de vrouw dat de stank van de wetteloosheid van de regering 'Jahweh' en 'Jashua' heeft bereikt . “Of wij leven of sterven, wij zullen niet buigen voor uw duivelse geboden”, aldus Vicki Weaver.

Een groep sheriffs gaat op 21 augustus 1992 op verkenning naar Ruby Ridge en hun lucht wordt opgevangen door de hond. De Weavers en een huisvriend gaan met hun geweren naar buiten omdat ze hopen dat het beest wild op het spoor is. Het komt tot een schietpartij tussen de huisvriend en een van de sheriffs, die de gebeurtenis niet overleeft.

Een andere sheriff heeft inmiddels de hond doodgeschoten. Sammy Weaver is daarover zo woedend dat hij in de richting van de sheriffs schiet. Als hij zich omkeert en richting blokhut loopt krijgt de veertienjarige jongen een schot in de rug. De dag erop begint een beleg van de hut door vijftig mannen van de FBI. Als Vicki Weaver, met de baby op de arm, door het glazen raam van de deur kijkt, wordt ze beschoten door een sluipschutter. Een deel van haar gezicht wordt weggeslagen. Elf dagen duurt het voor Randy Weaver zich overgeeft. Later zal hij zeggen voor het leven van hem en zijn dochters te hebben gevreesd.

In het rapport dat na de gebeurtenissen wordt opgemaakt concludeert het ministerie van justitie dat de dood van Vicki Weaver een ongeluk is geweest. De sluipschutter had het op de huisvriend voorzien, maar miste en trof de vrouw. Later zal blijken dat een essentiële en verplichte waarschuwing vooraf aan de beschieting niet is gegeven; pas als Vicki Weaver al twintig minuten dood is wordt de waarschuwing naar de blokhut geschreeuwd.

Verder onderzoek brengt aan het licht dat de vijftig FBI-agenten speciale 'spelregels' voor het beleg hebben opgesteld, die de goedkeuring hebben gekregen van het hoofdkwartier in Virginia. Gewapende volwassenen in en buiten de blokhut 'kunnen' worden beschoten door de politiemannen. Even later worden de regels veranderd: de agenten moeten op de mannen in de hut schieten zodra ze ze zien bewegen. Een onderzoekscommissie stelt vast dat die ad hoc regels in strijd zijn geweest met de grondwet.

Afgelopen januari - Randy Weaver is dan inmiddels vrijgesproken van iedere schuld aan het bloedige incident en alleen veroordeeld voor ongeoorloofd wapenbezit - krijgt Louis Freeh, de directeur van de FBI, het definitieve rapport van 542 pagina's over het beleg. Larry Potts, een van de plaatsvervangers van Freeh, krijgt weliswaar een reprimande, maar enkele maanden later benoemt Freeh hem als zijn nummer twee bij de FBI.

Enige FBI-agenten, die op grond van het rapport worden gedegradeerd, nemen dat niet en het interne onderzoek van de FBI wordt heropend. Daarbij blijkt Michael Kahoe, een van de stafleden van de Washingtonse politie-organisatie, een belastend rapport aan de papierversnipperaar te hebben toevertrouwd. Kahoe wordt geschorst; Potts wordt weer gedegradeerd. Eenzelfde maatregel treft nog drie medewerkers. Sinds half augustus is ook Potts geschorst.

Freeh heeft zich er heftig tegen verzet omdat hij vindt dat de FBI via intern onderzoek schoon schip moet kunnen maken, maar senator Arlen Specter van de justitie-commissie vindt de beschuldiging dat federale agenten hebben gelogen en informatie over 'Ruby Ridge' hebben achterover gedrukt zo ernstig dat hij een politiek onderzoek gerechtvaardigd vindt.

De affaire, en vooral de nasleep hebben het imago van Freeh al flink beschadigd. Hij werd enkele jaren geleden als hoogste man van de FBI benoemd op grond van zijn eerlijkheid, inzicht en beoordelingsvermogen, maar daar wordt nu ernstig aan getwijfeld.

Bij het grote publiek heeft de federale politie ook heel wat goed te maken. Een opinie-onderzoek van de Los Angeles Times-dagbladengroep heeft laten zien dat 28 procent van de ondervraagden een negatief oordeel heeft over de FBI. Drie maanden geleden was dat nog maar 9 procent. En het aantal dat een goede indruk heeft van de organisatie is in drie maanden van 34 naar 16 procent teruggelopen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden