Hoorn viert zijn kaap

Vier eeuwen geleden werd langs de Kaap de derde weg gevonden

Hoorn staat dit weekend op zijn kop vanwege een mythische reis van vierhonderd jaar geleden; de reis waarop de beruchte Kaap Hoorn, de zuidelijke punt van Zuid-Amerika, door Jacob le Maire en Willem Corneliszoon Schouten werd ontdekt én werd gerond.

De stad Hoorn mag zich graag spiegelen aan die risicovolle reis van vier eeuwen geleden, volgens Ad Geerdink, directeur van het Westfries Museum. "Wie door de stad loopt, ziet overal bewijzen van de zeventiende eeuw. Dat was de tijd dat Hoorn bruiste van energie en ondernemerszin. De branieachtige geschiedenis van deze expeditie willen we weer tot leven wekken."

Precies vierhonderd jaar geleden verlieten Le Maire en Schouten met hun schepen de rede van Texel om een nieuwe passage te vinden naar het verre Oosten.

Er bestonden toen twee routes naar de felbegeerde specerijen van die streken, maar het octrooi daarop was in het bezit van de Vereenigde Oostindische Compagnie; wie er gebruik van wilde maken, moest betalen.

Nu had Isaac le Maire ruzie met de VOC. Hij gaf zijn zoon Jacob opdracht om een derde weg te vinden. Le Maire was een durfkapitalist avant la lettre. Vanuit Engeland kwamen geruchten dat er na de Straat Magellaan, de zeestraat bij Zuid-Amerika tussen wat nu Patagonië is en Vuurland, een oostelijke stroming was en dat daar een walvistrek te zien was, een teken dat verderop een opening moest zijn. "Dat bleek het geval", zegt Ronald van Ulsen (67). Hij is bestuurslid van de in Hoorn gevestigde Vereniging van Kaap-Hoornvaarders.

Vierhonderd jaar later wordt het nog steeds als een prestatie gezien als zeilers zonder gebruik van motorkracht erin slagen om de kaap te ronden. Schippers krijgen daarvoor van Hoorn een beeld. Opvarenden krijgen van de Vereniging van Kaap-Hoornvaarders een penning.

"Wie dat presteert, is wel een mannetje hoor", zegt Van Ulsen die ooit begon als zeeman, maar later gezagvoerder werd van een Boeing 747. "Het stormt daar zo'n tweehonderd dagen per jaar en doordat de oceaan daar van diep naar ondiep gaat, ontstaan er gigantische golven. Ruigere zee tref je nergens aan."

Waar Willem Barentsz met een route via het noorden vastliep op Nova Zembla, daar slaagden Le Maire en Schouten via het zuiden op 29 januari 1616. Uitgerekend stadsgenoot Jan Pieterszoon Coen, toen tweede gouverneur-generaal, stond zestien maanden na de afvaart op de kade van Batavia de twee avonturiers op te wachten.

VOC'er Coen legde beslag op schip en goederen, omdat hij niet geloofde dat de mannen geen gebruik hadden gemaakt van de VOC-routes. Ze moesten het octrooi hebben geschonden en werden naar Nederland teruggestuurd. Pas zes jaar later volgde hun eerherstel.

De Halve Maen

Vanuit New York kwam hij onlangs, het laatste stuk varend onder glorieus vol zeil. De Halve Maen is nu in Hoorn te bewonderen. Het is een replica van het schip waarmee Henry Hudson de rivier ontdekte die naar hem werd genoemd.

Vanavond en vannacht zijn er op vijftien plaatsen in Hoorn muziek- en theateroptredens die de ontdekkingsreis naar Kaap Hoorn verbeelden. (www.kaaphoorn400.nl) In het Westfries Museum kunnen bezoekers met een 'virtual reality bril' de ronding van Kaap Hoorn op de Eendracht meemaken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden