Hoop

Ik schreef maandag dat ik een beetje somber was omdat de democratie naar de gallemiezen dreigt te gaan, met dank aan Geert Wilders, en inmiddels kunnen we Jan Roos daaraan toevoegen. Maar ik wil niet nog somberder worden, en daarom richt ik de blik vandaag liever op de vele hoopgevende initiatieven die links en rechts de kop opsteken, als planten die zich zelfs door asfalt niet tegen laten houden.

Want terwijl de verkiezingscampagne een freakshow lijkt te worden, zoals Tom-Jan Meeus gisteren schreef in NRC, gebeuren er in het land mooie dingen. Burgers organiseren samen van alles om voor elkaar te krijgen wat overheid, publieke sector en bedrijfsleven laten liggen, of wat zij, burgers, zelf beter en gezelliger kunnen organiseren dan instituties.

Jan Rotmans, hoogleraar transitiekunde aan de Erasmus Universiteit, telt 10.000 van dergelijke projecten, waar 250.000 mensen bij betrokken zijn. 'Van bouw tot zorg en alles daar tussenin. Zo telt Nederland ruim 500 lokale energie-initiatieven, tientallen financiële coöperaties, veelal lokale kredietverleningsunies, en meer dan 100 lokale zorgcoöperaties. Ook zijn er meer dan 100 broodfondsen, netwerken van 20 tot 50 ondernemers (meestal zzp'ers) die geld opzijleggen om elkaar te helpen in geval van langdurige ziekte.'

Allerlei andere initiatieven, zoals de opvang van vluchtelingen in huizen van vakantiegangers, vallen nog buiten deze opsomming, evenals het vele vrijwilligerswerk.

De politiek wil deze 'horizontale' projecten nog wel eens dwarszitten met regelgeving en efficiency-denken, maar zie: PvdA en ChristenUnie presenteerden vorige week een gezamenlijk plan om gemeenschapsinitiatieven meer ruimte te geven. Geïnspireerd door diverse concrete voorbeelden (buurthuis overgenomen door de buurt zelf, groenvoorziening ter hand genomen door wijkbewoners, een duurzame energie-coöperatie met 1300 leden), stellen partijleiders Samsom en Segers voor juridische beperkingen weg te nemen en burgers juist een duwtje in de rug te geven. Naar Brits voorbeeld zouden ze het recht moeten krijgen de overheid uit te dagen een publieke taak aan hen over te dragen.

Er hangt hier duidelijk iets in de lucht, want ook het Christelijk Sociaal Congres, deze week bijeen in Doorn, stort zich op het onderwerp. De 'vervreemding' tussen de burger en het politiek-bestuurlijke apparaat is de 'nieuwe sociale kwestie', zegt men daar, en als er een oplossing is, dan ligt die bij 'lokale en thematische gemeenschappen'. Er klinkt wel een zekere aarzeling in het motto van de bijeenkomst: 'Geloof, angst en liefde', want waar is de hoop gebleven die oorspronkelijk in het midden van dit bijbelse trio stond?

De hoop is misschien wel het geloof dat God het meest liefheeft, zegt het gedicht 'Het kleine meisje hoop' van de Franse schrijver Charles Péguy, die zich bewoog tussen socialisme en katholicisme en in 1914 sneuvelde bij de slag om de Marne. 'Geloof, dat verwondert me niet. Liefde, dat is geen wonder. Maar de hoop, dat is haast niet te geloven. Ikzelf, zegt God, ik ben er van ondersteboven.'

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden